Skip to content
Некој ќе банкротира, ние ќе процветаме е пораката што вчера ја испрати министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска, откако по состанокот на Комитетот за јавни инвестиции изјави дека македонски иселеници се враќаат од странство, дека „на Запад состојбите веќе не се такви какви што беа“ и дека, според проекции на меѓународни финансиски институции, во следните 10 до 15 години „околу десетина“ големи европски земји ќе банкротираат.
Изјавата отвори повеќе прашања отколку што даде економски одговори. Кочоска не наведе кои се тие европски земји, на кои конкретни проекции се повикува, ниту која меѓународна институција прогнозира банкрот на десетина големи европски економии. Во ваква форма, тврдењето звучи повеќе како политичка порака за домашна употреба отколку како прецизна фискална анализа.
Министерката истовремено порача дека Македонија била поздравена од ММФ и Светска банка. Но, извештаите на овие институции не се едноставна потврда дека македонската економија е без ризици. ММФ навистина ја поздравува намерата за намалување на буџетскиот дефицит на 3,5 проценти од БДП во 2026 година, но предупредува дека без конкретни даночни и административни мерки дефицитот може да достигне 4,2 проценти.
Во истиот извештај, ММФ прогнозира забавување на реалниот раст на 3,1 процент во 2026 година и инфлација од околу 4,5 проценти, под притисок на повисоките глобални цени на енергенсите. Институцијата предупредува и дека подолг конфликт на Блискиот Исток, послаба економија во ЕУ, фискални пролизгувања, ад хок зголемувања на плати и пензии и повисоки инфраструктурни трошоци можат да ја одложат фискалната консолидација.
Светска банка, пак, оценува дека растот во Македонија се засилил во 2025 година, но истовремено предупредува на приходни потфрлања, растечки долг и потреба од навремена фискална консолидација. Во анализата се наведува дека среднорочните изгледи зависат од решавање на структурните слабости што ја ограничуваат продуктивноста, инклузивниот раст и приближувањето до животниот стандард на ЕУ.
Проблемот со изјавата на Кочоска не е во тоа што Европа нема фискални ризици. Напротив, Eurostat покажува дека во 2025 година јавниот долг во еврозоната пораснал на 87,8 проценти од БДП, а во ЕУ на 81,7 проценти. Највисок долг имале Грција, Италија, Франција, Белгија и Шпанија. Но, висок јавен долг и буџетски дефицит не се исто што и прогноза за банкрот на „околу десетина“ големи европски земји.
Затоа критичката точка е во споредбата што ја прави министерката. Ако тврди дека иселениците се враќаат затоа што „Западот“ слабее, тогаш јавноста има право да бара бројки: колку луѓе се вратиле, од кои земји, во кој период, дали се работи за трајно враќање или сезонско движење и кој државен орган го мери тој тренд.
Без такви податоци, приказната за враќање на иселениците останува политички наратив. Дополнително, самиот текст што ја пренесува изјавата потсетува дека меѓу пописите од 2002 до 2021 година бројот на млади во Македонија се намалил за шест проценти, а проценките зборуваат за повеќе од 77.000 млади родени во државата што заминале во странство.
Економијата не се мери со споредби во кои другите треба да пропаднат за Македонија да изгледа подобро. Ако власта сака да покаже пресврт, тоа треба да го направи преку раст на продуктивноста, повисоки плати што не ја јадат конкурентноста, стабилни јавни финансии, пониска инфлација, подобри работни места и јасни статистички податоци за миграцијата.
Во спротивно, пораката дека „големи европски земји ќе банкротираат“, а Македонија е на подобра траекторија, ризикува да остане само политички спин: звучна реченица за дневни вести, но без доволно факти за сериозна економска прогноза.
Изјавата погледнете ја на 22.14 минута
https://www.facebook.com/GordanaDimitrieskaKochoska/videos/1254038023610360