Позајмен живот: Граѓаните во сериозен минус кај банките, растат кредитите

Кредитите на граѓаните продолжуваат да растат, а мартовските податоци на Народната банка покажуваат и зголемување на негативните салда на тековните сметки. Тоа значи дека дел од домаќинствата сè повеќе се потпираат на банкарски минус, кредитни производи и задолжување за да ги покријат месечните трошоци.

Во март кредитите на домаќинствата пораснале за 1,3 проценти на месечно ниво, а за 11,5 проценти во споредба со истиот период лани. Растот е забележан и кај кредитите во денари и кај кредитите во странска валута, со поизразен придонес на денарското кредитирање.

Најголем раст има кај станбените кредити, кои во март се зголемени за 1,5 проценти, а на годишно ниво за 15,9 проценти. Потрошувачките кредити, кои најдиректно ја покажуваат потребата на граѓаните за дополнителни пари за секојдневни трошоци, бележат месечен раст од 1,2 проценти и годишен раст од 10,9 проценти.

Зголемување има и кај кредитите одобрени преку кредитни картички, кои во март биле повисоки за 0,4 проценти. Иако на годишно ниво тие се намалени за 3,8 проценти, месечниот раст покажува дека дел од граѓаните повторно посегнуваат по краткорочни банкарски инструменти. Автомобилските кредити останале непроменети во однос на февруари, но се повисоки за 4,2 проценти во споредба со март минатата година.

Најчувствителниот показател е растот на негативните салда на тековните сметки. Во март тие се зголемиле за 4,6 проценти на месечно ниво и за 0,4 проценти на годишно ниво. Тоа е банкарскиот минус што граѓаните го користат кога редовните приходи не се доволни до следната плата или пензија.

Паралелно со растот на задолжувањето, депозитите на домаќинствата во март се намалиле за 0,4 проценти на месечно ниво. Падот доаѓа од намалување на депозитните пари и краткорочните депозити во денари, додека другите компоненти бележат раст. Ова покажува дека дел од граѓаните ги трошат расположливите средства побрзо отколку што успеваат да заштедат.

На ниво на целата економија, вкупните кредити во март се зголемиле за 1,4 проценти на месечна основа и за 13,1 процент на годишно ниво. Народната банка наведува дека растот е резултат на повисокото кредитирање и кај домаќинствата и кај корпоративниот сектор, со поголем придонес на кредитите кај компаниите.

Вкупните депозити, пак, имаат месечен раст од 1,8 проценти и годишен раст од 11,3 проценти. Но месечниот раст главно доаѓа од корпоративниот сектор, каде што депозитите се зголемиле за 7,5 проценти. Кај домаќинствата, напротив, март носи месечен пад.

Овие податоци ја покажуваат разликата меѓу формалната финансиска стабилност и притисокот што го чувствуваат домаќинствата. Банкарскиот систем бележи раст на кредити и депозити, но кај граѓаните се гледа поинаква слика: поголемо задолжување, зголемен минус на сметки и намалени депозити во текот на месецот.

Растот на кредитите не мора сам по себе да биде негативен сигнал, особено кај станбените кредити, кои често се долгорочна инвестиција во дом. Но кога истовремено растат потрошувачките кредити и негативните салда, а депозитите на домаќинствата се намалуваат, тоа упатува на поголем притисок врз семејните буџети.