Skip to content
Рускиот претседател Владимир Путин веќе пристигна во Пекинг на 19 мај, на дводневна посета кај кинескиот лидер Си Џинпинг, која формално се претставува како уште една потврда на стратешкото партнерство меѓу Москва и Пекинг. Но, зад протоколот, насмевките и дипломатските формули, централното прашање е многу поконкретно: дали Кина конечно ќе го отвори патот за Power of Siberia 2, гасоводот што Русија го гледа како голем источен излез по загубата на европскиот пазар. Кинеското МНР ја најави посетата за 19 и 20 мај, а AP потврди дека Путин пристигнал во Пекинг и бил пречекан од кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји.
Кремљ уште пред пристигнувањето јавно порача дека има „многу сериозни очекувања“ од посетата. Портпаролот Дмитриј Песков рече дека Москва и Пекинг ја гледаат врската како „посебно привилегирано и стратешко партнерство“, а на прашањето за Power of Siberia 2 одговори дека сите големи економски теми во билатералните односи природно ќе бидат на маса. Гасоводот, според описот на Reuters, би можел еден ден да носи дополнителни 50 милијарди кубни метри гас годишно од руските арктички полиња, преку Монголија, до Кина.
Затоа оваа посета не е само уште една епизода од руско-кинеската дипломатија. Путин пристигна со делегација во која, според Index.hr/Hina, има министри, високи функционери, бизнис-лидери и шефови на големи енергетски компании, меѓу кои Gazprom и Rosneft. Истата информација наведува дека разговорите со Си се закажани за 20 мај, дека се очекува потпишување заедничка декларација и дека може да има околу 40 документи од области како индустрија, трговија, транспорт и градежништво.
Но, вистинската тежина е во тоа што Русија во Кина не преговара од позиција на сила како пред една деценија. По инвазијата врз Украина, Москва изгуби голем дел од европскиот гасен пазар, а Кина стана нејзиниот најважен алтернативен купувач. Reuters денес објави дека руските власти ги намалиле прогнозите за цената на гасот што ќе го продаваат во Кина од 2027 година, како и очекувањата за извоз на гас кон пазари надвор од поранешниот Советски Сојуз. Во истиот документ се наведува дека Кина плаќа во просек околу 30 проценти помалку за руски гас од Европа и Турција, додека ЕУ планира целосно да го исфрли рускиот гас до ноември 2027 година.
Тоа е суштината на гасното прашање. За Москва, Power of Siberia 2 е проект што треба да покаже дека руските енергетски ресурси имаат голема иднина и без Европа. За Пекинг, истиот проект е можност да добие долгорочен, копнен и потенцијално поевтин извор на енергија, но под услови што ќе ги диктира кинеската страна. Центарот за глобална енергетска политика при Универзитетот Колумбија оценува дека Кина е „на возачкото место“ затоа што тоа е најреалната опција на Русија за пренасочување на дел од гасот што претходно го продаваше во Европа.
Иако во 2025 година беше објавено дека Gazprom и кинеската страна потпишале „правно обврзувачки меморандум“ за Power of Siberia 2, клучните детали останаа нерешени: цената, роковите, финансирањето и точната распределба на трошоците. Reuters тогаш објави дека проектот добил политички благослов, но дека цената на гасот, временската рамка и изведувачите сè уште не биле јасни.
Затоа сигналот од Пекинг ќе се чита внимателно. Ако Путин и Си објават конкретен напредок околу Power of Siberia 2, Москва ќе го претстави тоа како доказ дека санкциите не ја изолирале Русија и дека енергетската тежина се сели кон Исток. Ако, пак, посетата заврши само со декларации и општи формулации, тоа ќе значи дека Кина и натаму ја чува својата најсилна карта: да купува руска енергија, но без да брза да го спаси Gazprom по цена што ѝ одговара на Москва.
Посетата има и поширок геополитички ефект. Путин пристигна во Кина само неколку дена откако американскиот претседател Доналд Трамп ја заврши својата посета на Пекинг, што ретко ја става Кина во позиција да ги прими лидерите на САД и Русија во толку краток временски распон. За Си, тоа е демонстрација дека Пекинг може да разговара и со Вашингтон и со Москва. За Путин, тоа е можност да покаже дека не е дипломатски изолиран. Но за енергетските пазари, најважно не е кој кого пречекал, туку дали Кина ќе потпише цена, обем и рокови за гасот што Русија сè потешко го продава таму каде што порано заработуваше најмногу.
