Путин сака да детонира нуклеарна бомба во вселената

Целта на Путин е да детонира нуклеарен полнеж во вселената за да ги уништи телекомуникациските сателити на ЕУ и САД. Медиумите известуваат дека САД се загрижени поради плановите на Кремљ да распореди нуклеарно оружје во вселената со цел да нападне сателити и да предизвика глобален хаос.
*Олександар ЛЕВЧЕНКО

Според командантот на Командата на вселенските сили на САД, генерал Стивен Вајтинг, доколку Русија детонира нуклеарна боева глава во ниска орбита (300-1200 милји), тоа би онеспособило до 10 илјади уреди, односно до 80% од сите сателити во вселената.

Ова не само што би бил огромен удар врз структурата на военото разузнавање, туку би можело да го уништи интернетот, мобилните комуникации и GPS-от за голем дел од светот, што би претставувало „вселенски Перл Харбор“.

Од почетокот на целосниот руски напад врз Украина во февруари 2022 година, Москва ги интензивираше своите активности во вселената, вклучително и масовно попречување на сателитските комуникации и GPS, што веќе влијае на цивилното воздухопловство во Источна и Јужна Европа.

Разузнавачките служби на земјите-членки на НАТО претходно објавија дека Руската Федерација развива ново оружје дизајнирано да го уништи системот Старлинк, кој Кремљ го смета за сериозна закана за безбедноста на Русија.

Поточно, оружјето за „зонско дејствување“ расфрла бранови од фрагменти со висока густина пред орбитите на сателитите клучни за системот „Старлинк“. Ова би влијаело негативно на европскиот телекомуникациски и навигациски простор, создавајќи ризици за критичната инфраструктура, транспортот и одбранбените системи.

Вселената брзо се претвора во нов фронт на глобална конфронтација. Намерата на Русија да распореди нуклеарно оружје во орбитата значи квалитативен пресврт од традиционалните форми на одвраќање кон вселенската димензија на конфликтот. Затоа заштитата на орбиталните системи станува критично важен елемент на безбедноста за секоја земја.

Покрај тоа, ова е во спротивност со Договорот за вселената од 1967 година, кој го воспоставува принципот на исклучиво мирно користење на вселената и изрично забранува распоредување на нуклеарно оружје и оружје за масовно уништување во орбитата.

Стратешката цел на Москва е да создаде системска нестабилност со поткопување на технолошката основа на современиот свет. Во овој контекст, вселената се смета за инструмент на асиметрично војување, што овозможува нанесување на непропорционално голема штета на противникот. Ова се вклопува во пошироката логика на хибридната стратегија на Кремљ.

Употребата на нуклеарна боева глава во ниска орбита би можела да го уништи поголемиот дел од сателитот, ефикасно парализирајќи го глобалниот систем на комуникација, навигација и разузнавање. За Европа, ова би значело не само воени ризици, туку и масовен колапс на цивилната инфраструктура – од транспортот до финансискиот систем. Таквиот напад би можел да предизвика голема меѓународна криза и ескалација на конфликтот меѓу водечките земји.

Дури и без вистинска употреба, нуклеарното оружје во вселената веќе има функција на одвраќање. Потенцијалниот хаос во орбитата станува инструмент за политички притисок што ѝ овозможува на Москва да влијае врз одлуките на западните влади.

Овој пат, арсеналот на хибридни методи на влијание на Кремљ се шири. За да се спречи војна во вселената, европските земји мора да ги забрзаат инвестициите во безбедноста на вселената и да ја зајакнат координацијата со сојузниците на НАТО. Во исто време, постојната меѓународна правна рамка, особено Договорот за вселената од 1967 година, бара модернизација.

Во исто време, Москва се приклучи во борбата со САД за иранскиот ураниум. Медиумите известуваат дека Москва се обидува да претвори околу 450 килограми ирански ураниум збогатен до 60% во предмет на посебна трговија, претендирајќи во улога на посредник и де факто управител на овие ресурси.

Значаен дел од тие залихи се наоѓаат на објекти кои веќе беа погодени од напади по почетокот на војната на 28 февруари, па затоа станува збор за материјал кој веќе станал дел од воените активности, а не само од дипломатските шеми.

Вашингтон промовира различен модел, според кој Техеран, без разлика дали самиот продава ураниум или на САД, како што директно изјави министерот за одбрана Пит Хегсет, презема контрола со други методи, односно резултатот се постигнува со директна принуда. Враќањето на Кремљ на понудата му дава на Иран дополнителен простор за маневрирање и го ослабува американскиот притисок, отворајќи простор за одложување на преговорите и трговијата по условите за завршување на војната. Русија, исто така, ја поткопува легитимноста на американските потези промовирајќи ја тезата дека нема докази за создавање нуклеарно оружје, а во исто време го негира сопственото учество, иако иранската страна зборува за воена помош од Руската Федерација, што значи дека Москва го задржува влијанието без директна одговорност.

Во таква шема, иранскиот ураниум за Москва не е предмет на решавање на проблемот, туку средство за притисок што им отежнува на САД да ги контролираат конечните услови на војната. Идејата за извоз на ирански ураниум не е нова, бидејќи слични механизми претходно се користеле во нуклеарната дипломатија за намалување на ризикот и ставање на најчувствителните материјали под надворешна контрола. Во овие модели, клучна улога обично играле МААЕ или мултилатералните договори, каде што одговорноста, верификацијата и пристапот до материјалот не биле концентрирани во рацете на една земја.

Денешната ситуација се разликува по тоа што Москва се претставува не само како учесник во процесот, туку и како центар за складирање и контрола токму во моментот кога дел од залихите веќе се наоѓаат во засегнатите објекти, па прашањата за транспорт, евиденција и проверки стануваат уште посложени. Во исто време, Иран не покажува подготвеност безусловно да се откаже од своите складирани ураниуми, а изјавите на неговите претставници за воена помош од Русија покажуваат дека сè уште постои посебен канал за соработка меѓу двете страни што е важен за целата шема.

Иран добива и дополнителен инструмент за преговори, бидејќи околу 450 кг ураниум збогатен до 60% не е само залиха, туку ресурс со голема политичка и безбедносна тежина. Таквата количина ја ослабува позицијата на САД бидејќи Техеран дава простор за трговија таму каде што Вашингтон се обидува да наметне еднострани услови. Фактот дека овие нуклеарни објекти беа цел на нападот значи дека дел од тој ураниум се наоѓа на оштетени локации и може да се дисперзира. Ова го комплицира инвентарот, транспортот и верификацијата и ги зголемува трошоците за секоја евентуална американска сила или контролна операција.

Јавната подготвеност на Москва да го преземе иранскиот ураниум му дава на Техеран дополнителен канал за маневрирање во преговорите со САД. Колку поубедлива изгледа руската алтернатива, толку потешко е за Вашингтон да одржи модел во кој американскиот притисок треба да го принуди Иран да ги прифати наметнатите услови. Ставот на САД за подготвеност за стекнување ураниум со други методи, објавен од министерот за одбрана Пит Хегсет, покажува висок праг за ескалација за Вашингтон. Во сегашните околности, секоја руска шема за извоз на ураниум работи против САД бидејќи го отежнува користењето сила без дополнителни политички последици. Концентрацијата на контрола врз иранскиот ураниум збогатен до 60% во рацете на една земја им штети на интересите на САД, бидејќи прашањето за верификација и складирање е пренасочено од меѓународните процедури во сферата на политичките договори.

Имајќи го ова предвид, САД ги обновија санкциите против руските нафтени гиганти „Лукоил“ и „Роснефт“, откажувајќи го привременото олеснување што беше воведено по почетокот на блокадата на Ормутскиот теснец од страна на Иран. Иако Вашингтон дозволи одредени трансакции со руска нафта со цел да ги контролира светските цени, кои надминаа 100 долари за барел, неуспехот на мировните преговори на САД со Иран ја принуди администрацијата на претседателот Доналд Трамп да се врати на политиката на притисок врз Руската Федерација.

Обновувањето на американските санкции против руските нафтени компании покажува враќање на цврстата стратегија на Вашингтон кон Москва. Привремените отстапки беа тактички чекор за стабилизирање на глобалниот пазар на нафта за време на кризата во Ормутскиот теснец, но променетата безбедносна ситуација ги принуди САД повторно да ги стават геополитичките интереси пред пазарните ризици. Неуспехот на преговорите меѓу делегацијата на САД и Иран во Исламабад и ескалацијата на конфликтот околу иранскиот режим ги натераа САД да го обноват притисокот врз Русија, што може да има различни последици: од една страна, зајакнување на економското влијание врз рускиот енергетски сектор, од друга страна, нови бранови на нестабилност на светските пазари на нафта.

*Олександар ЛЕВЧЕНКО e поранешен украински амбасадор во Хрватска и Босна и Херцеговина