Трамп се закани со повлекување на американски војници од Италија и Шпанија

Американскиот претседател Доналд Трамп најави дека би можел да размисли за повлекување на американските војници од Италија и Шпанија, отворајќи нов фронт во односите со европските сојузници во НАТО во време на растечки тензии околу војната со Иран и безбедноста на Ормускиот Теснец.

На новинарско прашање дали би ги повлекол американските трупи од двете земји, Трамп одговори „веројатно“, додавајќи дека Италија „не била од никаква помош“, а Шпанија ја нарече „апсолутно ужасна“. Заканата доаѓа еден ден откако американскиот претседател најави дека размислува и за намалување на бројот на американски војници во Германија.

Причината за новиот судир е ставот на европските сојузници кон американско-израелската воена кампања против Иран и обидите на Вашингтон да обезбеди поддршка за повторно отворање и заштита на пловидбата низ Ормускиот Теснец. Шпанија е меѓу најгласните критичари на воената акција, додека Италија претходно одбила користење на базата Сигонела на Сицилија за американски летови поврзани со операциите на Блискиот Исток.

Во Италија се стационирани околу 13.000 американски војници, распоредени на повеќе стратешки локации, меѓу кои Виченца, Авијано, Неапол и Сицилија. Во Шпанија има околу 3.800 американски војници, главно поврзани со поморската база Рота и воздухопловната база Морон, кои имаат важна улога за американските операции во Медитеранот, Атлантикот, Европа и Африка.

Италијанскиот министер за одбрана Гвидо Крозето ги отфрли обвинувањата дека Рим не соработувал со Вашингтон, наведувајќи дека Италија учествува во напорите за поморска безбедност и дека тврдењата за некаква опструкција не ја одразуваат реалната состојба. Во претходните реакции, италијанските власти тврдеа дека прашањето со Сигонела било процедурно и поврзано со потребните одобренија, а не целосно политичко одбивање на американското присуство.

Шпанија, пак, веќе беше во отворен судир со администрацијата на Трамп поради одбивањето да дозволи користење на заедничките бази за напади врз Иран. Премиерот Педро Санчез јавно се спротивстави на воената кампања и претходно го одби и предлогот членките на НАТО да го зголемат издвојувањето за одбрана на 5 проценти од БДП, оценувајќи дека тоа би било неразумно и контрапродуктивно.

Заканата на Трамп има силен политички ефект, но нејзината практична реализација би била сложена. Американските бази во Италија и Шпанија се дел од повеќедецениска безбедносна архитектура на НАТО, со стратешка улога за Медитеранот, Блискиот Исток, Африка и јужното крило на Алијансата. Повлекување или сериозно намалување на присуството би барало логистичко, дипломатско и воено прераспоредување што не може да се изведе без значителни трошоци и политички последици.

Во Европа, заканата се чита како дел од поширокиот притисок на Трамп врз НАТО-сојузниците. Тој претходно неколкупати најавуваше можност за ревизија на американската улога во Алијансата, а во април рече дека „апсолутно“ размислува за повлекување од НАТО поради одбивањето на дел од европските држави да ја поддржат американската политика кон Иран. Сепак, американското законодавство ограничува еднострано повлекување од НАТО без одобрение од Конгресот или двотретинско мнозинство во Сенатот.

За Вашингтон, заканата е инструмент за притисок врз сојузниците што не ја следат американската линија кон Иран. За Европа, таа е нов сигнал дека безбедносната зависност од САД станува политички понепредвидлива, особено кога американските бази се користат како дел од пошироки дипломатски и воени спорови.

Военото присуство на САД во Европа, според податоците на американскиот Defense Manpower Data Center, опфаќало нешто над 68.000 активни војници на крајот на 2025 година, од кои повеќе од половина биле распоредени во Германија. Италија и Шпанија се помали по број, но се клучни по географска позиција и оперативна вредност.

Случајот отвора поширока дилема за НАТО: дали Алијансата може да остане функционална кога најголемата воена сила во неа ги условува своите бази и трупи со политичка поддршка за конкретни воени операции. Заканата на Трамп засега е политичка порака, но таа доаѓа во момент кога Европа веќе дебатира за сопствена одбранбена автономија, поголеми воени буџети и намалување на зависноста од американската безбедносна гаранција.