Skip to content
Доналд Трамп влегува во новата средба со Си Џинпинг со далеку поинаква политичка позиција од онаа што ја градеше во својот прв мандат. Претседателот кој ја отвори трговската војна со Кина, ја нападна Huawei, го притискаше TikTok и ја претставуваше Пекинг како централна закана за американската економија и безбедност, сега пристигнува во Пекинг со порака за стабилност, деловни договори и „отворање“ на кинескиот пазар за американските компании.
Посетата доаѓа во момент кога односите меѓу двете најголеми економии во светот остануваат затегнати, но и кога Вашингтон има помалку простор за отворена конфронтација. Трамп треба да разговара со Си на 14 и 15 мај, а на агендата се трговијата, ретките минерали, вештачката интелигенција, Тајван и војната со Иран. Во американската делегација се вклучени и бизнис-лидери, меѓу кои и извршниот директор на Nvidia, Џенсен Хуанг, што јасно покажува дека технолошкиот и трговскиот интерес се во центарот на посетата.
Промената не значи дека Вашингтон се откажал од конкуренцијата со Кина. Напротив, консензусот во американската политика дека Пекинг е главен стратешки ривал останува силен. Но, вториот мандат на Трамп покажува поинаков метод: помалку институционално водена стратегија, повеќе лична дипломатија, повеќе простор за деловни договори и поголема претпазливост кога Кина покажува дека може да возврати.
Една од клучните причини за таквата претпазливост се ретките минерали. Кина задржа силна контрола врз дел од извозот на материјали што се критични за одбранбената индустрија, електрониката, автомобилската индустрија и производството на напредни магнети. Според податоците на Reuters, извозот на дел од тешките ретки минерали, како итриум, диспрозиум и тербиум, останал намален за околу 50 проценти во споредба со периодот пред кинеските контроли од април 2025 година.
Тоа е точката на која трговската војна веќе не изгледа како еднострана американска алатка за притисок. Ако во првиот мандат Трамп веруваше дека тарифите се најбрзиот начин за дисциплинирање на Пекинг, сега Кина покажа дека има сопствени инструменти за притисок врз американската и сојузничката индустрија. Недостигот на ретки минерали ги погодува и Германија и Јапонија, а цените на одредени материјали надвор од Кина пораснале повеќекратно.
Во таа рамка, Пекинг влегува во средбата со поголема самодоверба. Трамп бара економски резултат што може да го претстави дома како победа: повеќе кинески купувања на американски земјоделски производи, авиони, енергија и подобар пристап за американските компании. Си, пак, има интерес да ја стабилизира релацијата без да отстапи од клучните кинески позиции за технологијата, Тајван и контролата врз стратешките суровини.
Посебно чувствителна точка останува Тајван. САД имаат законска обврска да му обезбедуваат на островот средства за самоодбрана, но Трамп во овој мандат испраќа помалку предвидливи сигнали околу степенот на американската поддршка. Кина, која го смета Тајван за дел од својата територија, го поставува ова прашање како една од најцрвените линии во односите со Вашингтон.
Војната со Иран дополнително ја менува дипломатската сметка. САД сакаат Кина, како важен економски партнер на Техеран, да има улога во намалување на тензиите, иако Трамп јавно тврди дека Вашингтон ја контролира ситуацијата. За американскиот претседател, стабилноста со Пекинг во овој момент не е само економска потреба, туку и дел од пошироката стратегија за избегнување истовремени кризи на повеќе фронтови.
Затоа прашањето не е дали Трамп престанал да ја гледа Кина како ривал, туку дали сфатил дека ривалството со Пекинг не може да се води само со тарифи, закани и симболични забрани. Во вториот мандат, неговата политика кон Кина изгледа помалку како идеолошка конфронтација, а повеќе како обид да се извлече договор од однос во кој ниту една страна повеќе не може лесно да ја натера другата да попушти.
Пекинг го дочека Трамп како претседател кој и натаму ја сака големата сцена, но сега има помалку лостови отколку во 2017 година. Вашингтон, пак, пристигнува со јазик на сила, но со агенда на стабилизација. Во таа разлика се гледа суштинската промена: јастребот против Кина не исчезна, туку се судри со реалноста дека и Пекинг научи да возвраќа.