УЈП им испрати сметки на студентите, а правилата ги објасни по протестот

УЈП им испрати сметки на студентите, а правилата ги објасни по протестот што денес го одржаа студентите од „Work and Travel“ и граѓани што работеле во странство, револтирани од известувањата дека треба да платат данок за приходи остварени надвор од државата. Дел од нив јавно прашаа зошто никој навреме не ги информирал, а уште потешко звучи нивната забелешка дека различни даночни службеници им давале различни насоки. УЈП, пак, истиот ден повтори дека не станува збор за нов данок, туку за примена на постојниот закон. Токму тука почнува проблемот: не во тоа дали постои обврска, туку зошто државата ја објаснува дури кога младите веќе стојат пред нејзината врата со протест.

Законот навистина е јасен само на хартија. Даночен обврзник е секое физичко лице резидент на Северна Македонија за доходот што го остварува и дома и во странство, со стапка од 10 отсто. Но УЈП самата објаснува дека не секој случај е ист: ако лицето не било даночен резидент во тој период, нема иста обврска; ако во странство е платен данок над 10 отсто и тоа се докаже со потврда од странски даночен орган, нема доплата во Македонија; ако е платен помал данок, се доплаќа разликата. Тоа значи дека општото известување не е доволно, затоа што зад секое решение стојат различен статус, различен документ и различен даночен третман.

Уште понепријатно за УЈП е што институцијата не може да се повика дека немала време да реагира. На 26 март таа веќе потсетуваше дека рокот за пријавување доход од странство за 2025 година истекува на 31 март и соопшти дека испратила персонализирани пораки до 5.320 граѓани. На 2 април веќе седна на маса со студентските претставници, вети обуки од 6 април, видеоматеријали и флаери. Ако сето тоа било направено навреме и јасно, тогаш протестот на 15 април е најсилниот доказ дека комуникацијата не успеала. Институција што знаела колку е чувствителна темата не требало прво да праќа известувања, а дури потоа да објаснува што навистина бара од луѓето.

И бројките што ги изнесува УЈП ја прават приказната уште потешка. За 2025 година, според директорката Елена Петрова, биле идентификувани 134 студенти што работеле во Германија, само 19 поднеле пријава, а 10 платиле данок. Во исто време, УЈП наведува дека 70.869 граѓани имале приливи од странство во вкупен износ од 577 милиони евра, испратила 9.522 известувања, а 4.459 лица доброволно поднеле пријави. Тоа можеби е силен аргумент за контрола, но не е аргумент против студентите. Напротив, колку е поголем системот, толку е поголема и обврската државата да не ги турка младите во правна магла, па потоа да им објаснува дека законот отсекогаш бил таму.