Законот за миленици заглави меѓу институциите

Новиот закон за заштита и благосостојба на животните треба да воведе многу построги правила за чување, размножување, продажба и напуштање миленици, но пред да стигне до јавна и собраниска процедура, веќе заглави во институционален лавиринт. Агенцијата за храна и ветеринарство тврди дека законското решение е изготвено и доставено до надлежното Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство, додека од Министерството брифираат дека нацрт-законот сè уште не е доставен до нив.

Суштината на предложениот закон е да се стави ред во една област што со години се решава половично: напуштени миленици, неконтролирано размножување, нелегална продажба, нерегистрирани одгледувачи и улици што стануваат место каде што завршува одговорноста на сопствениците. Со предлогот се предвидува строга контрола на размножувањето на кучињата, задолжителна стерилизација на сопственички и бездомни кучиња, регистрација на одгледувачници и забрана за продажба или подарување нерегистрирани домашни миленици.

Законот оди и чекор подалеку од досегашната пракса. Нема да биде дозволено чување миленици што не се во електронската база на АХВ, а се забранува и постојано врзување куче на синџир. Предвидена е поголема контрола на пансионите за миленици, формирање центар за трајно згрижување бездомни и напуштени животни, како и систем за посредување при вдомување. За првпат, општините треба да добијат обврска да воспостават систем за контрола на популацијата на уличните мачки, а за сопственици на одредени раси кучиња се предвидува задолжителна обука.

Една од најважните промени е во казнената политика. Предлог-законот предвидува казни од 400 евра за несоодветно чување и шетање куче, до 5.000 евра за мачење, сурово и нехумано постапување или убивање животно. За сопственик што ќе го напушти својот миленик се предвидува трајна забрана за чување нов миленик.

Со предлогот се ограничува и размножувањето: една мачка или кучка нема да смее да има повеќе од едно легло годишно, а одгледувачниците ќе мора да пријавуваат нови легла кај ветеринар, како и кому се дадени животните. Дополнително, контролата нема да биде само кај инспекторите на АХВ, туку и кај Државниот комунален инспекторат, општинските комунални инспектори, инспекторите на Град Скопје и МВР.

Ваквите мерки доаѓаат врз веќе постојна обврска сопствениците на кучиња да ги идентификуваат милениците со микрочип и да ги регистрираат во информативниот систем на АХВ, при што се издава и пасош за домашен миленик. Но практиката покажува дека законската обврска сама по себе не е доволна ако нема контрола, санкции и локален систем што ќе го следи животното од сопственикот до евентуално напуштање.

Најголемиот проблем не е само во тоа што законот е строг, туку што институциите веќе покажуваат слабост токму таму каде што треба да покажат координација. Ако АХВ вели дека го доставила текстот, а Министерството тврди дека не го добило, тогаш законот не заглавува поради јавна дебата, стручни забелешки или политичко несогласување, туку во основна административна неусогласеност. За тема што директно ги допира безбедноста на граѓаните, благосостојбата на животните и работата на општините, тоа е сериозен институционален сигнал.

Предлогот може да отвори и отпор кај дел од сопствениците, особено околу задолжителната стерилизација, казните и обуките. Но прашањето веќе одамна не е дали државата треба да интервенира, туку дали ќе го направи тоа системски. Бездомните животни не се појавуваат сами на улица. Најчесто се последица на неодговорно сопствеништво, непријавени легла, нерегистрирана продажба и локални системи што реагираат доцна.