Денеска е петок 13, дали страдате од трискаидекафобијата?

Во петокот на 13-ти беа воведени два чудни термини – параскаведекатријафобија и фрегатрискаидекафобија – кои го опишуваат стравот од овој наводно несреќен ден.

Исто како одење под скала, средба со црна мачка или кршење огледало, многу луѓе цврсто се држат до верувањето дека петок 13-ти носи лоша среќа. Иако е неизвесно кога точно започнала оваа традиција, негативните суеверија се вртат околу бројот 13 со векови.

Додека западните култури историски го поврзуваат бројот 12 со исполнување (има 12 дена од Божиќ, 12 месеци и знаци на зодијакот, 12 трудови на Херкулес, 12 богови на Олимп и 12 племиња на Израел се само неколку примери), неговиот наследник 13 има долга историја како знак на лоша среќа.

Древниот законик на Хамураби, на пример, наводно го изоставил 13-тиот закон од списокот на законски права. Иако ова е веројатно службена грешка, суеверните луѓе понекогаш укажуваат на тоа како доказ за долготрајни негативни асоцијации со бројот 13.

Зошто петок 13-ти е несреќен?

Кон крајот на 19 век, еден њујорчанец по име капетан Вилијам Фаулер (1827-1897) се обиде да ја отстрани долготрајната стигма околу бројот 13 – а особено непишаното правило дека не треба да има 13 гости на масата – со основање на ексклузивниот клуб наречен Клуб 13.

Групата редовно вечераше на 13-ти ден од месецот во соба 13 од Knickerbocker House, популарен клуб во сопственост на Фаулер од 1863 до 1883 година.

Четворица поранешни американски претседатели (Честер А. Артур, Гровер Кливленд, Бенџамин Харисон и Теодор Рузвелт) некогаш биле членови на клубот Тринаесет.

Петок 13-ти во кино

Важен пресврт во историјата на легендата за петок 13 (не само бројот 13) се случи во 1907 година, со објавувањето на романот Петок Тринаесетти од Томас Вилијам Лосон.

Книгата ја раскажува приказната за берзански брокер од Њујорк кој си поигрувал со суеверијата за за да направи хаос на Волстрит и за да изврши убиство.

Хоророт „Петок 13-ти“, објавен во 1980 година, му го претстави на светот убиец со маска за хокеј по име Џејсон и е можеби најпознатиот пример на познато суеверие во историјата на поп културата. Филмот создаде повеќе продолженија, како и стрипови, новели, видео игри, облека и безброј застрашувачки костими за Ноќта на вештерките.

Сепак, што тргнало наопаку во петокот 13-ти?

Во петокот, 13 октомври 1307 година, офицерите на францускиот крал Филип IV уапсија стотици витези Темплари, моќен религиозен и воен ред формиран во 12 век за одбрана на Светата земја.

Затворени под обвинение за различни незаконски однесувања (всушност затоа што кралот сакал пристап до нивните финансиски ресурси), многу Темплари подоцна биле егзекутирани. Некои ја наведуваат врската со Темпларите како потекло на суеверијата петок 13-ти, но како и многу легенди за Темпларите и нивната историја, вистината останува матна.

Во поново време, голем број трауматски настани се случија на петок 13-ти, вклучувајќи го и германското бомбардирање на Бакингемската палата (септември 1940 година); убиството на Кити Џеновезе во Квинс, Њујорк (март 1964); циклонот кој уби повеќе од 300.000 луѓе во Бангладеш (ноември 1970); исчезнувањето на авион на чилеанското воено воздухопловство на Андите (октомври 1972); смртта на раперот Тупак Шакур (септември 1996 година) и потонувањето на бродот за крстарење Коста Конкордија кај брегот на Италија во кој загинаа 30 луѓе (јануари 2012 година).