Skip to content
Пораката од Софија повторно доаѓа во двоен пакет: политичка поддршка „да се оди напред“, но и јасна условеност за тоа како. Бугарскиот претседател во интервју за германски медиум, пренесено од повеќе регионални редакции, порача дека сакаме „што е можно поскоро“ да ја видиме Северна Македонија во ЕУ, но истовремено повтори дека според европскиот компромис од јули 2022 година, напредокот е врзан со уставни измени и внесување на Бугарите во преамбулата, па дури потоа отворање на следните чекори во преговорите.
Таа линија, всушност, не е нова: официјалната позиција на бугарските институции со месеци инсистира дека „брзината“ не смее да оди на сметка на правата и безбедноста на бугарската заедница во земјата и дека уставното решение е клучната брава што треба да се отклучи за да продолжи процесот. Во бугарската аргументација, ова не е „дополнителен услов“, туку составен дел од рамката што ја прифатија земјите членки на ЕУ во 2022 година и што денес се третира како европски договор, а не како билатерален каприц.
Во меѓувреме, европските институции ја држат истата матрица, но со поинаков акцент: во февруари годинава, во Скопје заседаваше Комитетот за стабилизација и асоцијација ЕУ–Северна Македонија, кој ја нотираше завршената фаза на скрининг и почетокот на „отворачката“ фаза на преговорите, но потенцираше дека земјата мора да продолжи со исполнување на условите од заклучоците на Европскиот совет од 2022 година и со реформските патеки за владеење на правото и права на заедниците, со конкретни рокови што се приближуваат.
Затоа и изјавата на Радев се чита како сигнал што оди на две адреси. Кон Скопје, таа е потсетник дека без уставното мнозинство нема поместување, а кон Брисел – порака дека бугарската позиција не се напушта и дека „поддршката“ ќе оди само во рамка на веќе договореното. Во аналитичките кругови, меѓутоа, останува стариот страв: дека и по евентуалната уставна промена, билатералната условеност може да продолжи да живее низ рамката на пристапувањето, што би значело дека процесот останува ранлив на нови политички блокади.
Во домашниот контекст, ваквите пораки секогаш ја враќаат истата реалност: европскиот пат не е само прашање на реформи, туку и прашање на политичка математика и доверба – и дома, и надвор. Следниот тест ќе биде дали ќе се создаде критична маса за уставни измени и дали европските рокови за реформските обврски ќе се следат со исто темпо со кое се повторуваат изјавите за „што е можно поскоро“.