Ректорот Ѓокиќ веќе е политички проблем за Вучиќ

Ректорот на Универзитетот во Белград, Владaн Ѓокиќ, сè уште не објавил кандидатура, но со само една реченица влезе во политичкиот простор на Србија. На 1 април тој изјави дека е подготвен да прифати ангажман ако тоа го побараат студентите и граѓаните, додавајќи дека самиот не се наметнувал како политички лидер и дека не знае ни кога ќе има избори, ниту за какви избори би станувало збор. Тоа формално не е влез во политика, но суштински е најјасниот досегашен сигнал дека од универзитетскиот фронт може да се појави фигура што ќе ја капитализира енергијата на протестите против власта.

Тежината на таа изјава не доаѓа од биографијата на еден ректор, туку од контекстот во кој е дадена. Само еден ден претходно српската полиција влезе во Ректоратот на Универзитетот во Белград, а потоа следуваа протести и судири со демонстранти. Ѓокиќ тоа го претстави како напад врз автономијата на универзитетот, додека властите тврдеа дека постапувале по налог во истрага поврзана со смртта на студентка. Во земја во која протестите траат уште од крајот на 2024 година, по трагедијата во Нови Сад, универзитетот одамна не е само образовна институција, туку едно од главните жаришта на политички отпор.

Затоа и реакцијата од власта беше нервозна и брза. Ана Брнабиќ веднаш го обвини Ѓокиќ дека гради политичка кариера „на грбот на универзитетот“, а Александар Вучиќ порача дека нема ништо против тој да се кандидира, но истовремено го оцени неговиот настап како политички и незаконски. Кога власта уште пред официјална кандидатура почнува да го третира ректорот како политички противник, тоа е знак дека во него веќе не гледа само академски функционер, туку потенцијална точка околу која може да се групира пошироко незадоволство.

Во таа смисла, прашањето дали Вучиќ добива нов ривал е помалку правно, а повеќе политичко. Ѓокиќ не е кандидат, нема партија и не најави трка. Но во српската политика, особено по повеќемесечните студентски и граѓански мобилизации, ривал не стануваш дури кога ќе поднесеш кандидатура, туку кога ќе почнеш да носиш симболичен капацитет што власта не може лесно да го оттурне. Универзитетски ректор што јавно стои зад студентското незадоволство, а потоа вели дека е подготвен за ангажман ако биде повикан, веќе ја преминува линијата меѓу институционален авторитет и можна политичка алтернатива. Таа линија е уште поважна ако се има предвид дека Вучиќ најави избори до крајот на 2026 година, можеби и пред Видовден, иако редовните рокови за претседателски и парламентарни избори се во 2027 година.

Токму затоа најточно е да се каже дека Вучиќ во овој момент не добива формален, туку опасен потенцијален ривал. Не затоа што Ѓокиќ веќе влезе во кампања, туку затоа што политичката криза во Србија толку се продлабочи што ректорот на најважниот универзитет во земјата веќе може да се чита како име околу кое би се собирал дел од антивладиниот блок. А кога еден академски лидер почнува да звучи како можност, тоа значи дека проблемот за власта одамна не е само во опозицијата, туку и во институциите што повеќе не сакаат да молчат.