Skip to content
Цената на нафтата повторно влезе во зона на силни осцилации по новите американски воени удари врз цели во јужен Иран, со што пазарите за само еден ден преминаа од надеж за дипломатски договор во страв од нова ескалација на Блискиот Исток.
Референтната нафта брент порасна за околу 2,5 проценти и се движеше околу 98,5 долари за барел, додека американската лесна нафта ВТИ беше околу 91,9 долари. Растот дојде веднаш по остриот пад од претходниот ден, кога цените се намалија речиси 7 проценти поради очекувања дека Вашингтон и Техеран се приближуваат кон договор што би го стабилизирал протокот низ Ормускиот Теснец.
Проблемот за пазарите не е само новиот напад, туку сигналот дека дипломатскиот процес останува кревок. Трговците сега повторно ја пресметуваат таканаречената геополитичка премија – дополнителната цена што се плаќа кога постои ризик од прекин на снабдувањето, блокада на поморски рути или продолжена воена неизвесност.
Во фокусот повторно е Ормускиот Теснец, еден од најчувствителните енергетски коридори во светот. Низ него минува околу една четвртина од светската поморска трговија со нафта, а можностите за пренасочување на тие количини се ограничени. Токму затоа секоја вест за минирање, блокада, воени операции или застој на танкерскиот сообраќај веднаш се претвора во повисоки цени на берзите.
Оваа нестабилност не останува далеку од Македонија. Земјата е зависна од увоз на нафтени деривати, а домашните малопродажни цени се формираат според движењата на референтните цени на светските пазари и курсот на денарот во однос на доларот. Тоа значи дека ако растот на брентот и ВТИ продолжи и се задржи неколку дена, притисокот може да се прелее и врз цените на бензините, дизелот и екстра лесното масло.
Последните податоци на домашните платформи за следење на цените покажуваат дека бензинот на 26 мај се движи околу 87 денари за литар, со високо даночно учество во крајната цена. Тоа остава мал простор граѓаните да почувствуваат брзо олеснување кога светската цена паѓа, но создава брз притисок кога нафтата поскапува.
За домаќинствата, ударот не завршува на бензинските пумпи. Поскапувањето на нафтата се прелева во транспортот, земјоделството, дистрибуцијата на храна, производството и јавниот превоз. Затоа секоја нова ескалација околу Иран има и локална економска цена, дури и кога конфликтот географски изгледа далечен.
Пазарите сега практично тргуваат со две спротивни очекувања: надеж дека дипломатскиот договор ќе го отвори Ормускиот Теснец и страв дека новите удари ќе го затворат патот кон стабилизација. Во таква ситуација цените не се движат само според количината на нафта, туку според секоја изјава, секој напад и секоја проценка дали Блискиот Исток оди кон смирување или кон нова фаза на конфликт.
