Војната во Иран силно ги погоди италијанските фабрики

Војната во Иран веќе силно ги погоди италијанските фабрики преку нов бран енергетски трошоци, откако индустриската организација Confindustria предупреди дека производствените компании во Италија во 2026 година може да платат од 7 до 21 милијарда евра повеќе за енергија, во зависност од тоа колку ќе трае конфликтот и колку високо ќе останат цените на нафтата.

Како што објави EuAlive, станува збор за влошено сценарио за италијанската економија, во кое поскапата енергија се надоврзува на падот на довербата, повисоките трошоци за задолжување, ризиците во синџирите на снабдување и новиот притисок врз конкурентноста на фирмите.

Според проценките на Центарот за студии на Confindustria, во поблагото сценарио, ако војната заврши до јуни и нафтата во просек се движи околу 110 долари за барел, италијанските производствени компании би се соочиле со дополнителни 7 милијарди евра енергетски трошоци во споредба со 2025 година. Во потешкото сценарио, ако конфликтот трае цела 2026 година и нафтата достигне просек од 140 долари за барел, ударот би пораснал до 21 милијарда евра.

Тоа ја враќа Италија блиску до енергетскиот стрес од 2022 година. Confindustria пресметува дека уделот на енергетските трошоци во вкупните производствени трошоци би се искачил од 4,9 проценти во 2025 година на 5,9 проценти во поблагото сценарио, а на 7,6 проценти ако војната трае цела година. Тоа е само чекор под критичното ниво од 8,3 проценти што италијанските компании го искусија за време на претходниот енергетски шок.

Проблемот не е само во цената на струјата и гасот, туку во целата индустриска равенка. Поскапата енергија ги крева трошоците на производство, транспорт, осигурување и суровини, а италијанските фирми мора да се натпреваруваат со компании од региони каде што енергијата е поевтина, особено во Америка.

Анкетата на Confindustria меѓу големите индустриски компании покажува дека најголемата тековна грижа е токму цената на енергијата, наведена од 25 проценти од испитаниците. Потоа следуваат транспортните и осигурителните трошоци со 21,9 проценти и цената на неенергетските суровини со 18,4 проценти. Ако конфликтот продолжи, стравот од поскапување на суровините станува уште поизразен и го надминува дури и енергетскиот фактор.

Италијанската економија во оваа криза влегува без голема резерва. Индустриското производство во февруари пораснало само 0,1 процент, недоволно за да го надомести падот од јануари, со што првиот квартал останува во минус од 0,5 проценти. Производствениот PMI во март се искачил на 51,3, но Confindustria предупредува дека дел од тој раст може да се должи на претпазливо складирање, бидејќи фирмите очекуваат нови поскапувања.

Притисокот веќе се гледа и кај потрошувачите и услугите. Довербата на домаќинствата паѓа, што може да значи послаба потрошувачка во следните месеци. Во услугите, кои претходно беа поддржани од странскиот туризам, композитниот PMI во март паднал на 48,8, односно под границата што означува раст.

Дополнителен проблем се каматите и финансиските услови. Confindustria предупредува дека војната ги проширува спредовите и ги турка нагоре приносите на државните обврзници во Европа. Во Италија тие се искачиле до 4,02 проценти кон крајот на март, пред благо смирување во април. Ако Европската централна банка одговори на повисоката инфлација со ново затегнување, бизнисите ќе се соочат со уште поскап кредит во момент кога веќе плаќаат повеќе за енергија.

Надворешната трговија носи уште една ранлива точка. Италијанскиот извоз во февруари закрепнал за 2,2 проценти во реални услови, со силен раст кон САД од 8 проценти, но новите тарифи и геополитичките ризици може брзо да го поткопаат тој сигнал. EuAlive посочува дека околу 22 милијарди евра италијански извоз кон земјите од Заливот се директно изложени на ризик, заедно со чувствителни синџири на снабдување како алуминиум и ѓубрива.

Затоа војната во Иран за Италија не е само надворешнополитичка вест од Блискиот Исток. Таа станува индустриски ризик, инфлациски притисок, трговска закана и тест за европската економска отпорност. Ако конфликтот продолжи, италијанските фабрики може да ја платат една од најскапите сметки во Европа, а таа сметка на крајот најчесто се прелева и кон работниците, цените и потрошувачите.