Skip to content
Со години, белоруската армија е во состојба на континуирани воени вежби под строг надзор на руски инструктори, што значи интеграција на белоруските единици во системот за управување на руските вооружени сили.
Олександар ЛЕВЧЕНКО*
Медиумите објавија дека, во согласност со декретот бр. 132 на Александар Лукашенко од 17.04.2026 година, за повик на резервни офицери, во Белорусија започна тајна мобилизација. Потпишаниот декрет на Лукашенко за повик на резервни офицери во 2026 година не е за едноставна „планирана“ кадровска постапка, туку за општа милитаризација на земјата, во рамките на која започна тајна мобилизација. Според официјалната верзија на Минск, на армијата ѝ се потребни „почетни офицерски позиции“ и сигурна резерва за мобилизација. Поканата се однесува на млади мажи, резервни офицери до 27 години, кои треба да станат борбен столб на армијата што ќе биде брзо распоредена во случај на воена ескалација.
На прв поглед, изгледа како стандардна бирократска постапка, но подготовката на резервистите нема да ја води толку Минск, колку Генералштабот на Руската Федерација.
Со години, белоруската армија е во состојба на континуирани воени вежби под строг надзор на руски инструктори, што значи интеграција на белоруските единици во системот за управување на руските вооружени сили. Одлуката на Александар Лукашенко за мобилизација потенцијално ги претвора белоруските војници во „топовско месо“ за Кремљ. Русија, чии загуби на човечка сила во петтата година од инвазијата на Украина достигнаа невидени размери, итно има потреба од дополнителни човечки ресурси. Влегувањето на Белорусија во војната неизбежно ќе доведе до големи загуби кај најобразованиот и најспособен дел од машката популација во земјата. Александар Лукашенко ја претвори територијата на земјата во отскочна даска за руски психолошки и воен притисок, што дополнително го зголемува ризикот од влечење на Белорусија во туѓ конфликт како инструмент на притисок од Кремљ. Неговото јавно признание на телевизија, обраќајќи се кон народот, дека „не знам за што да ве подготвам“ е фактичка капитулација на еден заглавен и многу исплашен човек, кој е во паника да не ја повтори судбината на неговите поранешни пријатели Садам Хусеин, Моамер Гадафи, Слободан Милошевиќ и Николас Мадуро. Бидејќи белоруската армија е де факто контролирана од Генералштабот на Русија, резервните офицери на Белорусија наскоро ризикуваат да станат не бранители на татковината, туку инструмент во агресивната војна на Путин.
Во 2022 година, Белорусија веќе ѝ ја отстапи својата територија и воздушен простор на Русија за да го нападне Киев. Потоа руската армија успеа да се приближи до главниот град на Украина веќе на првиот ден од војната. Во исто време, официјален Минск постојано го уверуваше Киев дека нападот на руските трупи врз Украина никогаш нема да биде извршен од територијата на Белорусија. Тоа беше целосна лага. Во тоа време, самата белоруска армија остана настрана, а во неофицијалните разговори, белоруските претставници само „се креваа со рамената“ и тврдеа дека не можат да сторат ништо во врска со рускиот напад од нивна територија. Дали Минск овој пат ќе одлучи директно да учествува во војната и да отвори втор фронт против Украина?
Постојат некои информации од неофицијална природа за можен државен удар во Белорусија во 2026 година. Тој се повеќе се поврзува со деструктивните активности на руските специјални служби во Белорусија. Руската ФСБ активно го подготвува теренот за евентуално зафаќање на земјата преку структурите на „Федералната држава“, користејќи ја тајната мобилизација на резервните офицери како еден од главните инструменти за дестабилизација. Мобилизацијата, која се спроведува под изговор на „плански вежби“, има за цел да создаде контролиран хаос во кој на руските куратори би им било полесно да извршат насилна транзиција на власта.
Во исто време, Александар Лукашенко се заканува со употреба на нуклеарно оружје кон соседните земји – Полска и балтичките земји. Медиумите објавија дека самопрогласениот претседател на Белорусија, во интервју за рускиот RT, им се закани на соседните земји со можна употреба на секакво оружје, вклучително и нуклеарно оружје, наводно како одговор на „агресија“ против неговата земја. Во исто време, не е јасно зошто некој би планирал напад врз Белорусија. Тој нагласи дека Кремљ не може да си дозволи да ја изгуби Белорусија, нарекувајќи ја земјата клучен стратешки штит меѓу Русија и Западот, и потсети на постоењето на руска воена група во западните региони на Русија која е подготвена брзо да ја поддржи белоруската армија. Лукашенко, исто така, изјави дека Минск наводно не планира да ги „нападне“ Полска и балтичките земји, но дека во случај на агресија против себе, ќе војува заедно со Русија и ќе употреби „сè што има“, вклучително и нуклеарно оружје, доколку опстанокот на земјата е загрозен. Не е исклучено дека Москва, заедно со Минск, веќе подготвува некоја голема провокација, за потоа да ги обвини соседните земји за измислен чин на агресија. Така, во 1939 година, Советскиот Сојуз започна големи борбени операции против Финска, оправдувајќи се дека наводно малата Финска го нападнала огромниот СССР.
Неодамна, претседателот на Украина, Володимир Зеленски, изјави дека во пограничната област на Белорусија се градат патишта кон територијата на Украина и се уредуваат артилериски позиции. Ова е можен нов обид на Москва да ја вовлече Белорусија во војната. Во овој поглед, шефот на украинската држава нареди де факто раководството на Белорусија да биде предупредено преку соодветни комуникациски канали за решителната подготвеност на Украина да ја брани својата земја и независност.
Современата Белорусија покажува целосна политичка, економска и воена зависност од Руската Федерација, а самопрогласениот претседател на Белорусија, Лукашенко, често игра улога на предавател на руски пораки до соседните земји и западната публика. Ова значи дека секоја негова изјава треба да се гледа не само како став на Белорусија, туку и како елемент на политиката на притисок на Кремљ врз Украина и ЕУ. Лукашенко се обидува да ја задржи власта во Белорусија по секоја цена. Неговата воинствена реторика е обид да покаже контрола врз домашната ситуација и во исто време да ја докаже својата лојалност кон Кремљ. Таквата позиција му овозможува да ја задржи поддршката од Москва, што е клучен фактор за опстанокот на неговиот режим. Со своите изјави, Лукашенко всушност потврдува дека Белорусија не е независен актер, туку еден вид „штит“ на Русија. За Кремљ, земјата е од клучно значење како отскочна даска во конфликтот со ЕУ и НАТО, како и логистички центар во војната против Украина. Таквата улога го прави Минск целосно зависен од Москва и го претвора во инструмент за реализација на руските геополитички интереси.
Распоредувањето на руско нестратешко нуклеарно оружје на територијата на Белорусија во 2023 година, вклучувајќи десетици боеви глави, значително ја менува безбедносната рамнотежа во Источна Европа. Во исто време, вистинската контрола врз ова оружје не ја врши Минск, туку Москва, што дополнително го нагласува отсуството на вистински суверенитет на Белорусија во областа на одбраната. Дополнителна закана за Европа е распоредувањето ракети способни да носат нуклеарно оружје, особено ракети со среден дострел од типот „Орешник“, интегрирани во руската воена инфраструктура и ракетен потенцијал. Во случај на ескалација, Минск ќе дејствува како воен додаток на Русија, ефикасно претворајќи се во платформа за употреба на руската нуклеарна енергија против Европа, што дополнително ги зголемува безбедносните ризици на целиот регион.
Нуклеарните закани на Лукашенко имаат првенствено психолошки карактер; нивната цел е да го зголемат нивото на страв во земјите од ЕУ, првенствено во Полска и балтичките земји, да влијаат на расположението на европското општество и политичките одлуки на лидерите на тие земји. За Европската Унија, изјавите на Лукашенко значат зголемување на ризиците на источното крило и закана од понатамошна ескалација на конфликтот. Ова го принудува официјален Брисел да ги зајакне одбранбените мерки, да инвестира во воено присуство на источната граница и да се подготви за сценарија во кои Белорусија би можела да стане директен учесник во војната.
*Олександар ЛЕВЧЕНКО e поранешен украински амбасадор во Хрватска и Босна и Херцеговина