Skip to content
Софија се стабилизира по убедливата изборна победа на Румен Радев, но Скопје не гледа простор за брз пресврт во македонско-бугарските односи, откако премиерот Христијан Мицкоски порача дека не очекува промена на атмосферата, туку дополнително вжештување на реториката околу идентитетските прашања и европскиот пат на Македонија.
Изјавата доаѓа на 4 мај, на одбележувањето на 123-годишнината од загинувањето на Гоце Делчев, токму во момент кога неговото име повторно останува една од најчувствителните точки во спорот меѓу Скопје и Софија. Мицкоски оцени дека не очекува промена во бугарскиот наратив и порача дека Владата нема да отстапи од линијата на македонскиот идентитет.
Победата на Радев во Бугарија на прв поглед изгледа како крај на долгата политичка нестабилност во Софија. Неговата партија „Прогресивна Бугарија“ освои 131 од 240 пратенички места, што ѝ овозможува самостојно формирање влада и ја отвора можноста за постабилен политички мандат по години на технички кабинети и краткотрајни коалиции.
Но, стабилна влада во Софија не значи нужно и помек однос кон Македонија. Анализата на European Western Balkans оценува дека Радев најверојатно ќе ја задржи строгата позиција за внесување на Бугарите во македонскиот Устав како предуслов за напредок кон ЕУ. Во таа логика, стабилизацијата на бугарската политика може да донесе повеќе предвидливост, но не и автоматски дипломатски пробив.
За Македонија, тоа значи продолжување на старото сценарио во нови околности. Од една страна, Скопје бара гаранции дека уставните измени нема да бидат само влез во нов циклус на бугарски барања. Од друга страна, Брисел и понатаму го гледа прашањето како дел од преземените обврски во преговарачката рамка, што ја држи земјата во европска чекалница.
Мицкоски, со најавата дека реториката може да се вжешти, всушност ја поставува домашната политичка рамка за следната фаза: Владата ќе настапува тврдо на идентитетските теми, а секој можен притисок од Софија ќе го претставува како продолжение на истиот спор, не како нова можност за договор.
Ризикот е што таквата поставеност може да ја зацврсти поддршката дома, но да го стесни маневарскиот простор надвор. Ако Софија со Радев добие стабилна влада, а Скопје влезе во фаза на заострена реторика, тогаш европскиот процес може повторно да остане заложник на две политички логики што не се движат една кон друга.
Во тој контекст, прашањето не е само дали Радев ќе ја промени бугарската политика. Прашањето е дали Македонија и Бугарија ќе најдат начин стабилноста во Софија да ја претворат во дијалог, или само во потрајна и поорганизирана блокада.