Ребаланс на буџетот нема да ја скрие цената што ја плаќаат работниците

Ребаланс на буџетот станува првиот голем економски тест за Владата во 2026 година, во момент кога Министерството за финансии веќе ги почна состаноците за прекројување на државната каса, синдикатите протестираат за повисоки плати, цените повторно го притискаат секојдневието, а податоците покажуваат дека за само четири месеци се потрошени над 72 проценти од планираниот буџетски дефицит.

Ова не е само техничка корекција на бројки. Ова е предупредување дека економската политика влегла во тесен простор меѓу ветувањата за стабилност и реалноста во која приходите потфрлаат, расходите течат, а граѓаните ја мерат економијата не преку прес-конференции, туку преку сметките, храната, горивото и платата што сè побрзо се троши.

Владата има право да зборува за глобална неизвесност, војни, енергетски притисоци и забавен раст. Но, тоа не може да биде постојано алиби за домашните слабости. Ако буџетот за 2026 година бил планиран со приходи од 374,9 милијарди денари, расходи од 414,2 милијарди денари и дефицит од 39,2 милијарди денари, тогаш раното исцрпување на дефицитот покажува дека проекциите биле премногу оптимистички или дека државата нема доволно контрола врз фискалниот ритам.

Најопасниот дел е што товарот повторно се префрла кон работниците. ССМ бара минимална плата од 600 евра и предупредува дека животот поскапува побрзо од платите. Според синдикалните пресметки, усогласувањето на минималната плата од 6,8 проценти, при априлска инфлација од 5,7 проценти, остава реална придобивка од само 1,1 процент, што практично не го менува животниот стандард на најниско платените работници.

Затоа ребалансот не смее да биде сметководствено крпење. Ако се скратат капитални инвестиции без анализа, ќе се удри по растот. Ако се штеди врз плати, услуги и социјална заштита, ќе се продлабочи незадоволството. Ако се оди само со ново задолжување, идните генерации ќе ја плаќаат денешната неспособност да се соберат приходи и да се насочат расходи таму каде што даваат економски ефект.

Конструктивниот излез е јасен, но политички тежок. Ребалансот треба да покаже кои трошоци се непродуктивни, кои институции трошат без резултат, кои субвенции не создаваат вредност и кои капитални проекти имаат реална економска корист. Паралелно, мора да се отвори сериозна расправа за даночната праведност, сивата економија, наплатата на даноците и платите што не можат да останат последна ставка во системот.

Народната банка веќе проектира инфлација од околу 4 проценти и раст на БДП од 3,5 проценти за 2026 година, што е поумерено од првичните очекувања вградени во јавната дебата за буџетот. Тоа значи дека Владата нема простор за политички маркетинг. Ѝ треба ребаланс што ќе биде признание на реалноста, но и план за корекција.

Во спротивно, буџетот ќе остане документ за институциите, а кризата ќе биде секојдневие за работниците.