Skip to content
Трамп оди кај Си Џинпинг во Пекинг на средба што може да ја одреди следната фаза од односите меѓу САД и Кина, бидејќи кревкото тарифно примирје меѓу двете најголеми економии повторно е под притисок од трговските спорови, Иран, Тајван, ретките минерали, вештачката интелигенција и глобалната безбедност.
Средбата е најавена за 14 и 15 мај во Пекинг и ќе биде прва посета на американски претседател на Кина по речиси една деценија. Последен пат Трамп беше во Кина во 2017 година, во својот прв мандат, а сега се враќа во сосема поинаков свет: со обновена трговска војна, затегнати односи околу Тајван, војна со Иран и технолошка трка во која секој чип, минерал и алгоритам има геополитичка тежина.
Во центарот на разговорите се тарифите. САД и Кина претходно постигнаа привремено примирје со кое беа намалени дел од најострите царини и ограничувања, но тоа примирје останува нестабилно. Според Reuters, двете страни во 2025 година договориле 90-дневна пауза за дел од тарифните потези, но потоа Вашингтон ја обвини Кина дека го прекршила договорот, додека Пекинг возврати дека САД вовеле дискриминаторски ограничувања.
Тоа значи дека средбата нема да биде само дипломатска фотографија. Трамп ќе се обиде да изнуди нови трговски отстапки, купувања на американски производи и поголем пристап за американските компании, додека Си ќе настојува да ја зачува кинеската позиција во ретките минерали, извозот, технологијата и индустриските синџири. Reuters објави дека се очекуваат разговори за можни договори за Boeing, американско земјоделство и енергија, како и за продолжување на договорот за ретки минерали.
Ретките минерали се една од најсилните карти на Пекинг. Кина има огромна контрола врз обработката и извозот на материјали што се критични за електроника, батерии, оружје, автомобили, чипови и зелена технологија. Затоа секој тарифен удар од Вашингтон носи ризик Пекинг повторно да одговори преку извозни контроли, што би погодило не само американски компании, туку и глобални синџири на производство.
Вториот голем товар врз самитот е Иран. Војната на Блискиот Исток го зголеми притисокот врз енергетските пазари и трговските рути, а Вашингтон сака Кина да го искористи своето влијание врз Техеран. Но Пекинг има свои интереси: Кина е голем купувач на иранска нафта и не сака нестабилност што ќе ги поскапи енергенсите, но истовремено не сака да изгледа како да постапува по американска наредба.
Тајван ќе биде уште една тивка, но опасна тема. Кина го смета островот за своја територија, додека САД ја поддржуваат неговата одбрана без формално да ја признаваат независноста. AP пишува дека пред самитот постои неизвесност околу американската политика кон Тајван, особено поради големиот пакет оружје и сигналите дека Трамп може да разговара со Си и за ова прашање.
Технолошката трка дополнително ја комплицира сликата. Вештачката интелигенција, чиповите и ограничувањата за извоз на напредна технологија веќе се дел од економската војна меѓу Вашингтон и Пекинг. САД сакаат да го ограничат кинескиот пристап до најнапредни полупроводници, додека Кина се обидува да ја намали зависноста од американски технологии и да изгради сопствена индустриска база.
Во заднина се и американските бизнис-интереси. Reuters наведува дека лидерите најверојатно ќе разговараат за форуми за трговија и инвестиции, а американските сенатори веќе го предупредија Трамп да не попушта во политиката кон кинеската доминација во бродоградбата. Тоа покажува дека и во Вашингтон нема целосно единство за тоа колку далеку треба да оди договорот со Пекинг.
За светската економија, оваа средба е тест дали САД и Кина можат да ја задржат конкуренцијата под контрола или повторно ќе влезат во циклус на царини, контрамерки и блокади. Ако разговорите успеат, пазарите може да добијат барем привремено олеснување. Ако пропаднат, новата тарифна ескалација може да ги поскапи производите, да ги погоди компаниите и да ја зголеми неизвесноста во глобалната трговија.
Затоа самитот Трамп-Си не е само билатерална средба. Тој е судир на две визии за светската економија: американска политика на притисок, тарифи и условување, наспроти кинеска стратегија на индустриска сила, ретки минерали и долгорочно геополитичко позиционирање. Прашањето не е дали САД и Кина ќе станат партнери, туку дали ќе успеат да спречат нивната конкуренција да стане нов глобален економски удар.