Skip to content
Европската комисија одобри нова исплата од 65,7 милиони евра за Македонија од Планот за раст за Западен Балкан, во транша во која средства добија и Албанија и Црна Гора, додека Србија не е меѓу земјите за кои Брисел објави ново ослободување пари.
Исплатата е дел од Механизмот за реформи и раст за Западен Балкан, финансискиот инструмент преку кој ЕУ ги врзува парите со исполнување конкретни реформски чекори. Во оваа рунда Комисијата одобри вкупно 158,9 милиони евра: 49 милиони евра за Албанија, 44,2 милиони евра за Црна Гора и 65,7 милиони евра за Македонија.
За Македонија, позитивната оценка се однесува на реформски чекори во образованието и дигитализацијата. Според Европската комисија, мерките опфаќаат подобрување на финансирањето на основното и средното образование, како и проширување на пристапот до дигитална инфраструктура и ИТ-опрема во училиштата.
Од одобрените 65,7 милиони евра, 30,6 милиони евра треба да бидат префрлени директно во државниот буџет. Останатиот дел ќе биде достапен преку Инвестициската рамка за Западен Балкан, по одобрување од нејзиниот одбор, за инфраструктурни проекти во одржлив транспорт, чиста енергија, дигитален развој и човечки капитал.
Со оваа исплата, вкупниот износ ослободен за Македонија преку механизмот достигнува 142,1 милиони евра. За Албанија досега се ослободени 212,8 милиони евра, а за Црна Гора 89,3 милиони евра.
Србија во оваа рунда не доби нова исплата. Тоа не значи дека Белград е целосно надвор од Планот за раст, бидејќи претходно беше одобрено прво ослободување средства, но новата распределба ја покажува тежината на условувањето: парите не се исплаќаат автоматски, туку само по оценка дека реформските обврски се исполнети. Европската комисија на својата страница наведува дека исплатите се вршат двапати годишно, врз основа на барања и проверка на реформските услови, а ако условите не се исполнети, исплатата може да биде суспендирана или намалена.
Српскиот случај дополнително е чувствителен поради забелешките на Брисел за владеењето на правото. Комесарката за проширување Марта Кос претходно предупреди дека одредени судски измени во Србија ја намалуваат довербата во реформскиот процес, а Reuters објави дека ЕУ ја преиспитува исплатата на средства од алокацијата за Србија поради условите поврзани со владеење на правото.
Планот за раст за Западен Балкан е тежок шест милијарди евра и има цел да ја забрза економската конвергенција на регионот со ЕУ пред формалното членство. Но, неговата логика е различна од класична помош: секоја земја добива пари само ако ги исполни реформите што ги прифатила во својата реформска агенда.
За Македонија, новата транша е позитивен сигнал во период кога политичкиот процес кон ЕУ останува блокиран на уставните измени. Финансискиот дел од европската интеграција, сепак, продолжува да се движи таму каде што има исполнети реформи. Токму затоа оваа исплата е важна не само како буџетски прилив, туку и како проверка дали државата може да задржи реформско темпо и во услови на политички застој.
