Skip to content
Американскиот претседател Доналд Трамп по средбата со украинскиот претседател Володимир Зеленски порача дека Русија треба да постигне мировен договор со Украина, во обид да се стави крај на војната што повеќе од четири години ја потресува Европа.
Изјавата доаѓа од самитот на Г7 во Евијан, Франција, каде што Украина повторно беше една од централните теми на разговорите меѓу западните лидери.
Трамп средбата со Зеленски ја оцени како „многу добра“ и рече дека ќе направи сè што може за да помогне во завршување на војната.
„Русија треба да постигне договор. Русија изгуби огромен број луѓе, исто како и Украина“, изјави Трамп, нагласувајќи ја човечката цена на конфликтот.
Пораката на американскиот претседател е значајна затоа што доаѓа во период кога европските сојузници се обидуваат повторно да ја зацврстат американската поддршка за Киев и да ја вратат Украина високо на дневниот ред на западната дипломатија.
Зеленски на самитот настапи со барање за дополнителна воена и финансиска поддршка, особено за зајакнување на украинската воздушна одбрана.
Киев предупредува дека Русија продолжува со масовни ракетни и дронски напади врз украински градови, енергетска инфраструктура и цивилни објекти, поради што противвоздушната заштита останува една од најитните потреби на Украина.
Европските лидери, пак, ја користат средбата на Г7 за да испратат порака дека мирот не може да биде резултат на притисок врз Украина да прифати неповолни услови, туку мора да биде договор што ќе ја зачува украинската сувереност и ќе создаде безбедносни гаранции за иднината.
Токму тука се наоѓа најчувствителниот дел од дипломатската равенка. Трамп зборува за потреба од договор и завршување на војната, но прашањето е под кои услови би се постигнал тој договор. Украина инсистира дека не може да прифати решение што би значело легализирање на руската окупација, додека Москва и понатаму поставува услови што Киев и западните партнери ги сметаат за неприфатливи.
Средбата Трамп–Зеленски затоа не претставува само дипломатски протокол, туку тест за насоката во која ќе се движи западната политика кон Украина. Ако Вашингтон продолжи да ја поддржува позицијата дека Русија мора да биде притисната кон договор, тоа би можело да ја засили преговарачката позиција на Киев. Но ако мировната иницијатива се претвори во притисок врз Украина да прифати компромис на своја штета, тогаш ризикот од поделби меѓу сојузниците ќе се зголеми.
Зеленски, според извештаите од самитот, бара не само дипломатска поддршка, туку и конкретни инструменти: повеќе ракети за противвоздушна одбрана, поддршка за украинското производство на оружје, нови санкции кон руската енергетска и финансиска мрежа и политичка поддршка за европскиот пат на Украина.
Европските лидери на Г7 настојуваат да му покажат на Трамп дека Украина не е во позиција на слабост и дека дополнителната поддршка може да ја принуди Москва да седне на преговарачка маса под пореални услови. Во нивната логика, мирот не треба да дојде од замор, туку од промена на калкулацијата во Кремљ.
Трамп, од друга страна, настапува со препознатлива порака дека војната мора да заврши и дека бројот на жртви е неприфатливо висок. Тоа му дава политички простор да се претстави како лидер што сака брз крај на конфликтот, но и го става пред дилема: како да се постигне договор без да се награди агресијата.
За Украина, клучно е секој мировен процес да не ја заобиколи. Киев повеќепати предупредуваше дека за Украина не може да се преговара без Украина. Војната почна со руска инвазија, а секое решение што би се наметнало однадвор, без украинска согласност, би било политички неодржливо и безбедносно ризично.
За Русија, изјавата на Трамп е директен повик да се придвижи кон договор, но засега нема јасни сигнали дека Москва е подготвена да се откаже од своите максималистички барања. Напротив, руските напади продолжуваат, а Кремљ и натаму ја користи војната како инструмент за притисок врз Украина и Западот.
Затоа најважното прашање по средбата не е дали Трамп и Зеленски имале добар разговор, туку дали тој разговор ќе се претвори во конкретна политика: нови санкции, поголема воена помош, посилен притисок врз Москва и јасна рамка за можни преговори.
Во дипломатска смисла, изјавата на Трамп може да се чита како сигнал до Русија дека Вашингтон очекува отстапување од воената логика. Во политичка смисла, таа е порака до европските сојузници дека САД не се повлекуваат целосно од украинското прашање. Но во практична смисла, сè ќе зависи од тоа што ќе следува по самитот.
Доколку зборовите останат само на ниво на повик за мир, Москва тешко ќе ја промени својата стратегија. Но ако повикот биде проследен со нов пакет притисоци, санкции и воена поддршка за Киев, тогаш пораката од Г7 може да добие реална тежина.
Во моментов, војната влегува во фаза во која ниту една страна не сака да изгледа како да попушта. Украина бара праведен мир и безбедносни гаранции. Русија бара политички и територијални отстапки. Западот бара начин да го задржи единството и да спречи војната да се претвори во траен замрзнат конфликт.
Затоа изјавата на Трамп дека Русија мора да постигне мировен договор е важна, но не е доволна сама по себе. Таа отвора дипломатска врата, но не ја решава основната дилема: како да се дојде до мир што нема да значи капитулација на Украина, туку крај на агресијата и гаранција дека војната нема повторно да се врати.
