Skip to content
На хартија изгледа како уште еден инфраструктурен проект. Само 10,5 километри автопат меѓу Скопје и граничниот премин Блаце.
Но, зад тие десетина километри се крие една од најважните сообраќајни, економски и регионални инвестиции што Македонија ги чека со години.
Денеска во Владата ќе биде потпишан договор меѓу Јавното претпријатие за државни патишта и Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) за грант-средства за изградба на автопатот Скопје–Блаце. Тоа е уште еден чекор кон реализација на проектот, но и момент што повторно го отвора прашањето – дали Македонија конечно ќе ја доврши оваа делница или таа повторно ќе стане симбол на одолговлекување и пропуштени можности?
Најкраткиот пат до еден од најважните пазари
Косово одамна не е само соседна држава.
Тоа е еден од најзначајните трговски партнери на Македонија. Илјадници граѓани секојдневно патуваат меѓу двете земји – поради бизнис, работа, образование, здравствени услуги или семејни врски. Компаниите од двете страни на границата имаат интензивна економска соработка, а Косово е меѓу најважните пазари за македонските производи.
Секој што барем еднаш патувал кон граничниот премин Блаце знае дека сегашниот пат одамна не одговара на обемот на сообраќајот. Речиси во секое време од денот може да се види непрекината колона автомобили, товарни возила и автобуси што се движат во двата правци.
Таа слика е најдобар показател дека постојната инфраструктура веќе не ги следи потребите на граѓаните и стопанството.
Косово одамна го направи својот дел
Контрастот станува уште поочигледен веднаш по преминувањето на границата.
Од косовска страна патниците продолжуваат по современ автопат кој го поврзува Блаце со Приштина, а понатаму и со останатиот дел од земјата. Косово уште пред години инвестираше во изградба на оваа делница како дел од својата стратегија за подобро регионално поврзување.
Така денес постои парадоксална ситуација – модерниот автопат завршува непосредно пред границата, а патниците што влегуваат во Македонија повторно се соочуваат со тесен пат, намалена брзина на движење и чести застои.
Со изградбата на автопатот Скопје–Блаце, овој инфраструктурен јаз конечно би бил затворен.
Повеќе од пат – дел од регионален коридор
Значењето на оваа делница не завршува на македонско-косовската граница.
Таа е природен дел од поширок транспортен правец што ги поврзува Скопје, Приштина, Албанија и Црна Гора.
Со современа патна инфраструктура, Македонија би добила побрз пристап до јадранските пристаништа, а транспортот на стоки би станал поефикасен и поконкурентен. Тоа е важно за извозниците, превозниците и инвеститорите, но и за туризмот, бидејќи патувањето кон албанското и црногорското приморје би било побрзо и побезбедно.
Во време кога Европската Унија инсистира на подобро регионално поврзување на Западен Балкан, токму ваквите инфраструктурни проекти имаат стратешко значење.
Десет километри што можат да донесат многу повеќе
Најголемата вредност на проектот не е во должината на трасата, туку во ефектите што може да ги произведе.
Побрз транспорт значи пониски трошоци за компаниите.
Пократко патување значи повеќе време и помали трошоци за граѓаните.
Подобра инфраструктура значи поголема привлечност за инвестиции.
И не помалку важно – поголема безбедност во сообраќајот на делница која денес е меѓу најоптоварените во земјата.
Македонија има и лоши искуства
Сепак, постои една причина за претпазлив оптимизам.
Македонија има предолго искуство со инфраструктурни проекти кои почнуваат со големи најави, а потоа со години се соочуваат со застои, изменети рокови, дополнителни трошоци и административни пречки.
Граѓаните затоа со право се внимателни секогаш кога ќе слушнат дека е потпишан нов договор или обезбедени нови средства.
Тоа е важен чекор, но не е и завршена работа.
Вистинскиот успех нема да се мери според бројот на свечени потпишувања, туку според тоа кога првите возила ќе поминат по новиот автопат.
Ова не смее да стане уште една пропуштена можност
Македонија ретко има можност со само една релативно кратка делница да добие толку значајни економски и регионални придобивки.
Автопатот Скопје–Блаце не е обичен локален патен проект. Тој е дел од визијата за подобро поврзан Западен Балкан, за побрза трговија, посилна економска соработка и полесно движење на луѓето.
Затоа најголемиот предизвик повеќе не е дали ќе се обезбедат средства – туку дали институциите ќе покажат дека можат навреме, ефикасно и без нови одложувања да реализираат проект што одамна требаше да биде завршен.
Ако тоа се случи, овие 10,5 километри ќе значат многу повеќе од нов автопат. Тие ќе бидат доказ дека Македонија конечно знае да ги претвори стратешките идеи во конкретни резултати – во корист на граѓаните, стопанството и целиот регион.
