Skip to content
Научниците развиваат амбициозен концепт кој би можел да стане еден вид „штит“ против најмоќните сончеви бури – феномени способни да ги уништат електричните мрежи, сателитите и критичната инфраструктура низ целата планета.
Проектот, наречен StormWall, предвидува изградба на систем од сателити кои, во случај на опасност, би создале привремен заштитен облак од јонизиран гас во вселената, пишува The Wall Street Journal. Според авторите на идејата, технологијата може да се имплементира со постојните или наскоро достапните технологии, а нејзината цена, иако достигнува десетици милијарди долари, е незначителна во споредба со потенцијалната штета од катастрофална сончева бура.
Закана што се појавува еднаш во еден век
Научниците предупредуваат дека приближно еднаш на сто години Сонцето може да исфрли џиновски облак од плазма, познат како коронално масовно исфрлање. Доколку таков феномен директно ја погоди Земјата, последиците би можеле да бидат катастрофални – големи прекини на електричната енергија низ цели континенти, оштетување на комуникациските сателити, центрите за податоци, системите за ракетна одбрана и друга витална инфраструктура.
„Сончева бура што се случува еднаш на сто години би можела да предизвика масовни прекини на електричната енергија низ цели континенти“, вели Брајан Волш, вонреден професор по инженерство на Универзитетот во Бостон и еден од креаторите на StormWall.
Според него, ако цената на таков систем е пониска од цената на испраќање луѓе на Месечината, инвестицијата ќе биде целосно оправдана.
Како функционира StormWall
Концептот предвидува неколку сателити во геостационарна орбита кои ослободуваат стотици илјади килограми бариум, литиум или натриум при откривање на особено опасна сончева бура.
Под влијание на сончевата светлина, овие елементи брзо се претвораат во јонизиран гас, кој ја зајакнува природната магнетна заштита на Земјата и го забавува приближувачкиот плазма облак.
Ако системот работи како што се очекува, потенцијалната глобална катастрофа би можела да се сведе на спектакуларна северна светлина, а не на прекин на електричната мрежа.
Земјата веќе е на работ
Магнетното поле на Земјата постојано ги отклонува наелектризираните честички од таканаречениот сончев ветер. Некои од нив стигнуваат до половите и создаваат аурори.
„Овој процес се случува секој ден, неколку пати на ден. Проблемите се јавуваат кога станува многу голем“, објаснува физичарката Алисон Џејнс од Универзитетот во Ајова.
Последната голема сончева бура ја погоди во 1989 година, кога ја остави канадската покраина Квебек без електрична енергија девет часа.
Во 2012 година, уште помоќна бура, најсилна во најмалку еден и пол век, ја промаши Земјата.
Во 2024 година, бурата Ганон ги принуди операторите на електричната мрежа на Нов Зеланд да ги активираат своите заштитни процедури. Истиот феномен предизвика дефекти на GPS системот за време на кампањата за сеење во американските држави Северна и Јужна Дакота и Минесота, што резултираше со загуби за земјоделците проценети на околу 1 милијарда долари.
Огромен технички предизвик
За изградба на системот, ќе бидат потребни околу 380.000 килограми јонизирачки материјал, кој мора да се доведе на надморска височина од приближно 36.000 километри над Земјата – многу повисоко од орбитата на сателитите Starlink.
На оваа надморска височина, материјалот може да се движи по природните магнетни линии во вселената и да обезбеди околу шест часа дополнителна заштита пред да се распрсне.
Таква мисија во моментов е практично невозможна со постојните ракети, бидејќи би барала повеќекратни лансирања.
Потенцијалните носачи вклучуваат ракетата Starship што ја развива SpaceX и кинеската Long March 9, која се очекува да дебитира на почетокот на следната деценија.
Потребни се уште години работа
Дури и во најоптимистичкото сценарио, потребни се уште најмалку пет години истражување, според коавторот на проектот Даниел Велинг од Универзитетот во Мичиген.
„Не сакате воздушна перница што експлодира или таква што не се надувува доволно“, вели тој.
Експертот за вселенска физика Иан Коен од Лабораторијата за применета физика на Универзитетот Џонс Хопкинс, кој не е вклучен во проектот, смета дека идејата е научно основана.
„Во теорија, треба да функционира“, вели тој, но предупредува дека предвидувањата за вселенското време сè уште не се доволно точни. Тоа е затоа што човештвото има премалку сензори во вселената, а процесите што ги генерираат најопасните сончеви бури се неверојатно сложени.
Дури и ако изградбата на „Стормвол“ чини околу 100 милијарди долари, тоа е само една десетина од износот што се очекува технолошките компании да го инвестираат во изградба на инфраструктура за вештачка интелигенција само следната година. Без таква заштита, доволно моќна сончева бура би можела да претвори значителен дел од оваа инфраструктура во неупотребливи купишта челик и силициум.
