Комисијата што треба да ја чува конкуренцијата самата ја ограничила

Комисијата за заштита на конкуренцијата, институцијата задолжена да спречува фаворизирање и ограничување на пазарот, при сопствените јавни набавки користела услови што според Државниот завод за ревизија ја ограничиле конкуренцијата и фаворизирале одредени економски оператори.

Ревизорите ги провериле сите четири постапки за јавни набавки што Комисијата ги спровела во 2024 година, со вкупна вредност од 1,18 милиони денари. Неправилности биле утврдени во две постапки – за купување три мобилни телефони и за користење такси-превоз.

При набавката на телефоните, техничките карактеристики биле формулирани така што упатувале на конкретен производител и конкретни производи. ДЗР оценил дека тоа е спротивно на Законот за јавни набавки, кој забранува спецификации со кои може да се фаворизира или елиминира одреден понудувач. Договорот бил вреден 209.000 денари со ДДВ.

Во постапката за такси-превоз, на цената ѝ биле доделени најмногу 40 бода, а на квалитетот 60, но во документацијата не било објаснето како ќе се оценува квалитетот. Без јасна методологија, критериумот што носи најмногу бодови остава простор за субјективно рангирање на понудите. Договорот изнесувал 210.000 денари со ДДВ.

Заклучокот на ревизорите е директен: ваквите услови имале ефект на ограничување на конкуренцијата и фаворизирање одредени економски оператори. Иронијата е институционална – органот што треба да ги контролира договорите и однесувањето со кои се нарушува слободната конкуренција, не ги применил истите стандарди при трошењето на сопствениот буџет.

Ревизијата открила и пошироки слабости во работењето. Комисијата немала единствена евиденција за предметите во кои биле изречени глоби и за нивната наплата, што создава ризик побарувањата да не бидат наплатени навреме или да застарат. Евиденцијата била изготвена дури во текот на ревизијата.

За 25-те вработени не биле доставени дневните листи за присуство од 2024 година, со образложение дека не можеле да се најдат. Во примерокот од евиденцијата за 2025 година, пак, не било заведено присуството на членовите на Комисијата.

ДЗР утврдил и неусогласеност меѓу материјалната и сметководствената евиденција, несоодветно извршен попис и отсуство на осигурување на државниот имот со кој располага институцијата. Поради овие наоди, ревизорите изразиле мислење со резерва и за финансиските извештаи и за усогласеноста со законите и воспоставените политики.

Наодите не докажуваат сами по себе корупција или незаконско договарање со конкретна компанија. Тие, сепак, покажуваат дека процедурите не обезбедиле еднакви, однапред јасни и недискриминаторски услови за сите понудувачи – токму принципите што Комисијата треба да ги брани на целиот пазар.