Skip to content
За само неколку дена, Џани Инфантино помина од позиција во која се обидуваше да го протурка најголемото комерцијално преструктуирање во историјата на ФИФА до јавно повлекување на проектот, оставка на близок советник и отворен бунт на висок функционер во сопствената администрација.
Тоа е најсериозниот удар врз неговиот авторитет откако во 2016 година ја презеде светската фудбалска организација. Но тврдењето дека веќе ја загубил контролата врз ФИФА и наскоро ќе остане без функцијата засега е политичка процена, а не потврден институционален процес.
Кризата ја предизвика проектот „FIFA Forward Enterprise“, со кој Инфантино предложи комерцијалните и оперативните активности поврзани со Светското првенство и другите натпреварувања на ФИФА да бидат префрлени во нова компанија проценета на околу 20 милијарди долари.
Планот предвидуваше надворешни инвеститори да добијат до 20 проценти од новата компанија, со што ФИФА очекуваше да обезбеди околу 4,2 милијарди долари свеж капитал. Средствата требаше да се искористат за значително зголемување на исплатите кон националните фудбалски федерации.
ФИФА тврдеше дека ќе остане сопственик и контролор на новата компанија и дека приватните инвеститори нема да одлучуваат за правилата, календарот, форматите на натпреварувањата и другите спортски прашања. Според проектот, секоја од 211-те членки требаше да добие дополнителни 20 милиони долари за развој на фудбалот во периодот од 2027 до 2030 година.
Но противниците оценија дека економскиот удел во компанијата што управува со комерцијалните права на светските првенства неизбежно би им дал долгорочно влијание на приватните инвеститори. Прашањата не беа само кој формално ќе гласа, туку кој ќе врши притисок натпреварувањата да стануваат поголеми, почести и попрофитабилни.
Прва се крена УЕФА, која заедно со сите 55 европски национални федерации едногласно го отфрли проектот. Европската конфедерација предупреди дека ниту една нејзина репрезентација нема да учествува на натпреварувањата на ФИФА додека предлогот е активен.
„Светското првенство не е на продажба“, порача УЕФА, обвинувајќи го раководството на ФИФА дека планот го подготвувало во тајност, без значајна консултација и со обид националните федерации да ги стави пред завршена одлука.
Заканата не беше симболична. Светско првенство без европските репрезентации би останало без најголем дел од своите водечки селекции, телевизиски пазари, спонзори и комерцијална вредност. Со една одлука УЕФА го погоди самиот економски темел на проектот што Инфантино го претставуваше како начин за дополнително богатење на ФИФА.
Потоа се приклучи КОНКАКАФ, конфедерацијата што ги обединува 41 федерација од Северна и Централна Америка и Карибите. Таа го отфрли предлогот и соопшти дека не бил разгледан и одобрен преку соодветните управувачки тела на ФИФА.
Особено значајно е што КОНКАКАФ е регионот во кој штотуку се одржа Светското првенство и од кој доаѓаа дел од инвеститорите заинтересирани за новата компанија. Конфедерацијата побара ФИФА прво да објасни зошто не ги користи сопствените милијарди долари резерви за развој на фудбалот, наместо да продава траен удел во своите највредни комерцијални права.
Азиската фудбалска конфедерација потоа застана зад европскиот и северноамериканскиот отпор и оцени дека случајот открил темелни слабости во начинот на кој ФИФА ги носи одлуките и ги консултира своите членки.
УЕФА, КОНКАКАФ и Азиската конфедерација заедно опфаќаат 143 од 211 членки на ФИФА. Дури и без формално гласање, стана јасно дека Инфантино нема политичко мнозинство за проектот.
Тогаш отпорот се пресели од конфедерациите во самото седиште на ФИФА.
Карлос Кордеиро, долгогодишен советник на Инфантино и поранешен висок банкар во „Голдман сакс“, поднесе оставка со образложение дека не може да учествува во продажба на удел во Светското првенство.
Кордеиро го нарече проектот „лош договор за фудбалот“ и јавно праша зошто организација без долг и со милијарди долари резерви треба трајно да отстапи дел од своето највредно средство за да собере 4,2 милијарди долари.
Тој нагласи дека не учествувал во подготовката на предлогот, иако бил висок советник на претседателот. Тоа отвори дополнително прашање колку тесен круг луѓе го создавал проектот и дали редовните структури на ФИФА биле заобиколени.
Уште потежок удар дојде од оперативниот директор на ФИФА, Кевин Ламур. Тој изјави дека вработените биле доведени во заблуда поради недостигот од транспарентност и дека станува збор за „проект на еден човек“.
Ламур не поднесе оставка, но јавно порача дека фудбалските лидери треба да ги постават вистинските прашања и да ги донесат вистинските одлуки, дури и доколку неговото противење го чини работното место.
За претседател на ФИФА кој изгради систем на строга внатрешна контрола, јавниот бунт на актуелен директор е многу посериозен од критика од медиуми, навивачки здруженија или политички противници. Тоа покажува дека несогласувањето стигнало до врвот на администрацијата.
ФИФА првично се обиде да го задржи проектот. Во соопштението од 30 јули организацијата тврдеше дека медиумските текстови содржеле неточности и дека тие го нарушиле планираниот процес на консултации. Раководството инсистираше дека никој не го продава фудбалот и дека членките треба демократски да одлучат за предлогот.
Само еден ден подоцна, по заканата на УЕФА за бојкот, отфрлањето од КОНКАКАФ и Азија и внатрешниот бунт, Инфантино капитулираше.
Во официјалното соопштение призна дека проектот создал поделби што повеќе не се во интерес на поставената цел и објави дека „предлогот нема да продолжи“.
Инфантино не призна дека проектот бил погрешен, ниту дека постапката била нетранспарентна. Повлекувањето го претстави како обид повторно да ги обедини засегнатите страни и да најде друг начин за зголемување на средствата за развој на фудбалот.
Сепак, политичката реалност е дека тој не се откажа доброволно. Се повлече откако трите најмоќни континентални блока покажаа дека можат да обезбедат мнозинство против него и да го загрозат самото одржување на натпреварувањата на ФИФА.
Оттаму произлезе и оценката дека Инфантино ја загубил контролата врз организацијата.
Српскиот портал „Нова“ ја пренесе анализата на францускиот новинар Ромен Молина, кој тврди дека генералниот секретар Матијас Графстром се дистанцирал од претседателот и дека во врвот на организацијата се подготвува смена на раководството.
Молина оцени дека Инфантино наскоро може да остане без функцијата, но за тврдењето за организиран внатрешен „пуч“ засега нема потврда од ФИФА, конфедерациите или независните тела на организацијата.
Фактите покажуваат длабока криза на авторитетот, но не и завршена смена.
Инфантино и натаму е претседател на ФИФА. Не поднел оставка, не е суспендиран и не е објавена формална постапка за негово разрешување. Тој во април веќе соопшти дека ќе се кандидира за уште еден мандат на претседателските избори во 2027 година.
Изборите се закажани за 18 март 2027 година на Конгресот на ФИФА во Рабат. Рокот до кој може да се појави противкандидат е 18 ноември 2026 година.
Пред кризата, Инфантино се сметаше за речиси сигурен кандидат без сериозна опозиција. Националните федерации, особено помалите, со години добиваа значително зголемени средства преку програмата „FIFA Forward“, што му обезбедуваше широка поддршка на конгресите.
Токму затоа проектот беше конструиран околу нови милијарди за националните федерации. Дополнителни 20 милиони долари по членка беа силен поттик за земјите со мали фудбалски приходи да застанат зад Инфантино.
Но овојпат парите не беа доволни. Федерациите се соочија со можност трајно да се промени сопственичката и управувачката структура на светските првенства, а големите конфедерации одбија да прифатат проект што, според нив, бил создаден без институционална контрола.
Случајот покажа дека Инфантино може да биде поразен кога УЕФА, Азија и КОНКАКАФ ќе дејствуваат заедно. Тоа не значи дека истата коалиција автоматски ќе поддржи заеднички кандидат против него, но неговата некогашна позиција на недопирлив претседател е сериозно нарушена.
Дополнителна чувствителност предизвика и идентитетот на предложениот водечки инвеститор. Според документите што ги пренесоа меѓународните агенции, главниот инвеститор требало да биде компанија основана од Џошуа Кушнер, брат на Џаред Кушнер и член на семејството тесно поврзано со американскиот претседател Доналд Трамп.
Блискоста на Инфантино со Трамп веќе предизвикуваше критики во дел од фудбалската јавност. Тоа, само по себе, не докажува незаконско или недозволено влијание врз проектот, но ја зголеми потребата ФИФА јавно да објасни како бил избран инвеститорот, дали имало конкурентна постапка и какви права би добил приватниот капитал.
Кордеиро токму овие прашања ги постави при заминувањето: зошто се прави договорот, кој има корист, каков надзор ќе постои и што ќе добијат инвеститорите на долг рок.
Инфантино ја преживеа првата последица од кризата – го повлече проектот пред да се случи бојкот што можеше да ја подели светската фудбалска организација.
Но со тоа не ги отстрани прашањата за начинот на кој го подготвувал предлогот, за заобиколувањето на управувачките тела и за состојбата во сопствениот тим.
Тој ја загуби битката за „FIFA Forward Enterprise“. Дали ќе ја загуби и претседателската функција не зависи од прогнозата на еден новинар, туку од тоа дали до 18 ноември ќе се појави кандидат што ќе ја претвори сегашната побуна во изборно мнозинство.
Формалната состојба засега е јасна: спорниот проект е повлечен, Инфантино останува претседател и кандидат за изборите на 18 март 2027 година, а ФИФА нема објавено постапка за негово предвремено разрешување.
