Skip to content
Долгото време пред екран не било постојано поврзано со полош емоционален, социјален и бихевиорален развој кај децата, покажува нова студија објавена во научното списание „JAMA Network Open“. Истражувачите наведуваат дека видот на дигиталната активност и возраста на детето може да бидат поважни од вкупниот број часови поминати пред екран.
Истражувањето го спровеле научници од Универзитетот во Единбург и „Империјал колеџ“ во Лондон, користејќи податоци од големата шкотска студија „Growing Up in Scotland“. Биле анализирани 3.786 деца на петгодишна возраст, 3.126 на десетгодишна и 2.598 на 15-годишна возраст.
Истражувачите го следеле времето што децата го поминувале пред екрани надвор од училишните активности, вклучувајќи гледање телевизија и видеа, играње видеоигри, користење социјални мрежи и испраќање пораки. Нивниот психосоцијален развој бил оценуван преку прашалник што ги мери емоционалните тешкотии, однесувањето, односите со врсниците и просоцијалното однесување.
Кај децата на пет и десет години не била утврдена значајна поврзаност меѓу вкупното време пред екран и повисокото ниво на развојни тешкотии. Кај 15-годишниците, зголемен ризик бил забележан само кај оние што играле видеоигри повеќе од пет часа дневно. Тие имале 2,61 пати поголема веројатност да покажат натпросечно ниво на емоционални и бихевиорални тешкотии во споредба со тинејџерите што играле помалку од еден час.
Еден од неочекуваните резултати бил поврзан со социјалните мрежи. Тинејџерите што користеле социјални мрежи и апликации за пораки повеќе од еден час дневно имале пониски шанси за натпросечно ниво на тешкотии од оние што ги користеле помалку од еден час. Авторите нагласуваат дека резултатот не докажува дека социјалните мрежи го подобруваат менталното здравје, ниту дека постои директна причинско-последична врска.
Повеќе од пет часа дневно пред екран на петгодишна возраст било поврзано со поголема веројатност за тешкотии на десет години. Таа поврзаност, сепак, не била забележана кога истите деца достигнале 15 години, а исчезнала и во дополнителните анализи на резултатите.
Студијата не утврдила поврзаност меѓу времето пред екран и просоцијалното однесување, односно подготвеноста на децата да помагаат, да споделуваат и да покажуваат грижа за другите.
Авторите посочуваат дека препораките насочени само кон ограничување на бројот на часови може да не ја прикажуваат целосната слика. Според нив, при процената треба да се земат предвид видот на содржината, начинот на користење на уредите, возраста на детето и семејното опкружување.
Истражувањето има и ограничувања. Времето пред екран било пријавувано од родителите или од самите тинејџери, а студијата не содржела детални податоци за конкретната содржина што ја гледале, со кого комуницирале или дали истовремено користеле повеќе уреди. Податоците за 15-годишниците биле собирани во периодот 2019–2020 година, кога дел од денешните најпопуларни апликации сè уште немале иста распространетост.
