Skip to content
Домашните производители на овошје и зеленчук повторно се соочуваат со неизвесност околу пласманот на родот. Дел од нив наместо да чекаат откупувачи, се обидуваат директно да стигнат до купувачите, со надеж дека така ќе избегнат ниски откупни цени и дел од посредниците.
Проблемот не е во производството, туку во патот што треба да го помине производот откако ќе биде набран. Земјоделецот може да има добар принос, но тоа не значи дека има и сигурен купувач, ниту дека цената што ќе ја добие ќе биде доволна да ги покрие вложувањата.
Токму затоа директната продажба станува една од опциите за производителите. Наместо овошјето и зеленчукот да минуваат низ повеќе посредници, земјоделците се обидуваат сами да ги понудат производите на крајните потрошувачи или директно на поголемите купувачи.
Таквиот модел може да ја скрати разликата меѓу цената што ја добива производителот и онаа што на крајот ја плаќа потрошувачот. Министерството за земјоделство претходно најавуваше и директно поврзување на земјоделците со маркетите, токму со цел да се намали бројот на посредници во синџирот на снабдување.
Но, директната продажба носи и дополнителен товар за производителот. Тој самиот треба да најде купувачи, да го организира транспортот и да обезбеди производот навреме да стигне до нив. Кај свежото овошје и зеленчукот тоа е особено важно, бидејќи секое одложување може да значи губење на квалитетот и дополнителен трошок.
Проблемот со откупот во меѓувреме добива и институционална димензија. Во мај годинава Комисијата за заштита на конкуренцијата утврди неправилности кај повеќе откупни центри за овошје и зеленчук, меѓу кои и непостоење писмени договори и користење договори што не ги содржат задолжителните елементи предвидени со закон.
Тоа покажува дека прашањето за пласманот не е само проблем на понудата и побарувачката. Начинот на кој се договара откупот, условите под кои земјоделецот го предава производот и времето на исплатата директно влијаат врз неговата заработка.
За земјоделецот, големиот род може да биде и ризик ако нема обезбеден пласман. Ако откупната цена е премногу ниска, производителот може да се најде во ситуација во која му е поисплатливо самиот да го продава родот отколку да го предаде на откупувач.
Од другата страна е потрошувачот, кој во продавниците често плаќа значително повеќе од сумата што ја добива производителот. Токму оваа разлика меѓу нивата и полицата е еден од аргументите за пократок синџир на снабдување и поголемо директно поврзување на производителите со купувачите.
Директната продажба затоа не е само нов начин земјоделецот да го понуди својот производ. Таа е и показател дека постојниот модел на откуп и пласман не им дава доволно сигурност на оние што го произведуваат домашното овошје и зеленчук.
