Skip to content
Пред да стане езеро, Газиводе било долина во која луѓето граделе куќи, обработувале земја и создавале семејства. Покрај Ибар се нижеле населби, а патиштата ги поврзувале соседите и местата во кои живееле. Денес, дел од тој простор е под вода.
Промената дошла во седумдесеттите години, кога започнала изградбата на големата брана на Ибар. Акумулацијата требало да обезбеди вода за населението, земјоделството и индустријата, како и производство на електрична енергија. За жителите на долината, тоа значело заминување од домовите.
Во документарната емисија на РТС посветена на Газиводе се наведува дека со создавањето на езерото биле раселени и потопени 14 населби – села. Луѓето се преселиле, а местата во кои дотогаш се одвивал нивниот секојдневен живот постепено ги покрила водата.
Газиводе денес се протега од северниот дел на Косово кон подрачјето на Тутин во Србија. Браната, висока 107,5 метри, задржува огромна количина вода, а хидроцентралата има инсталирана моќност од 35 мегавати. Тоа се бројките што ја објаснуваат големината на проектот. Приказната за она што останало под површината се открива преку старите записи и подводните истражувања.
Тие водат многу подалеку од годините во кои била изградена браната. Во потопеното подрачје на Брњаци се барале траги од дворот на кралицата Јелена Анжујска, сопруга на средновековниот српски крал Урош Први. Според истражувачите претставени во извештај на РТВ, со ова место било поврзано и училиште во кое девојките учеле да читаат, пишуваат и да изработуваат ракотворби. Истражувањата биле дел од подготовката на документарниот филм „Газиводе, по патиштата на Јелена Анжујска“.
РТС наведува дека под водата останале и остатоци од средновековни цркви, камбанарија од 13 век и стари некрополи. Така, на дното на езерото се среќаваат траги од различни времиња: средновековни градби и населби што постоеле сè до создавањето на акумулацијата.
За посетителот, Газиводе е езеро меѓу ридови. За семејствата што потекнуваат од потопените населби, неговата површина покрива и познати места — некогашен дом, пат или соседство. Токму таа историја му дава посебност на пределот: зад водата и браната стои приказна за луѓе што морале да започнат живот на друго место.
