Skip to content
Астронаутите имаат запек во вселената почесто отколку што може да се претпостави, а научниците сега пронајдоа нова трага за причината. Анализа на примероци од крв од 52 астронаути кои поминале месеци на Меѓународната вселенска станица покажала дека само неколку недели по напуштањето на Земјата се менува активноста на бактериите во цревата, а храната најверојатно подолго се задржува во дигестивниот систем.
Истражувањето го спровеле научници од Универзитетот во Копенхаген во соработка со НАСА, а резултатите се објавени во научното списание Nature Communications.
Наместо директно да го набљудуваат движењето на храната низ цревата, истражувачите анализирале мали молекули во крвта, таканаречени метаболити. Примероците биле земани пред летот, за време на престојот во вселената и по враќањето на Земјата. Астронаутите поминале од два до девет месеци на Меѓународната вселенска станица.
Научниците забележале промени кај околу 40 соединенија во крвта.
Најинтересната промена била зголеменото присуство на материи што настануваат кога цревните бактерии почнуваат повеќе да разградуваат протеини.
Таквиот процес се нарекува протеинска ферментација. Тој може да се зголеми кога храната подолго останува во дебелото црево и бактериите ќе потрошат дел од достапните јаглехидрати и растителни влакна.
Токму тука научниците ја гледаат можната врска со запекот кај астронаутите.
Истражувачите сметаат дека микрогравитацијата веројатно го забавува минувањето на содржината низ цревата. Подолгиот престој на храната создава услови бактериите повеќе да ги разградуваат протеините, а трагите од тој процес потоа можат да се откријат во крвта.
Сепак, студијата не докажува дека микрогравитацијата е единствената причина за запекот. Исхраната, физичката активност, стресот и променетиот дневен ритам во вселената исто така можат да влијаат врз дигестивниот систем. Самите автори ја опишуваат подолгата цревна транзитна фаза како веројатно објаснување за забележаните метаболички промени.
Интересно е што промените започнувале релативно брзо по пристигнувањето во вселената, продолжувале за време на мисијата, а по враќањето на Земјата постепено исчезнувале.
Тоа им дава дополнителна причина на истражувачите да веруваат дека специфичните услови на вселенскиот лет играат важна улога.
Прашањето не е важно само поради непријатноста што ја чувствуваат астронаутите.
При разградување протеини, цревните бактерии создаваат соединенија кои можат да влезат во крвотокот. Дел од нив во претходни истражувања се поврзуваат со негативни ефекти врз здравјето, поради што научниците сакаат подобро да разберат што би значела долготрајната изложеност при мисии кои би траеле со месеци или години.
Тоа станува особено важно кога се планираат идни човечки мисии кон Месечината и Марс.
На Меѓународната вселенска станица астронаутите релативно брзо можат да добијат медицинска поддршка и дополнителни резерви. На патување кон Марс, дигестивен проблем што трае со месеци би можел да стане многу посериозен здравствен и оперативен предизвик.
Едно од можните решенија изгледа изненадувачки едноставно, повеќе растителни влакна.
Авторите сметаат дека поголем внес на јаглехидрати кои побавно ферментираат, односно разновидни растителни влакна, би можел да им даде на корисните цревни бактерии повеќе материјал за ферментација и да го намали разградувањето на протеините. Како можни стратегии се споменуваат и пребиотици или други пристапи што ја поттикнуваат перисталтиката и го забрзуваат минувањето на храната низ цревата.
Истражувањето може да има корист и на Земјата.
Научниците посочуваат дека слични проблеми со забавено движење на цревата се јавуваат кај луѓе кои подолго време се неподвижни или врзани за кревет. Подоброто разбирање на процесите забележани кај астронаутите затоа би можело да помогне и при третман на пациенти кои никогаш нема да ја напуштат Земјата.
