Skip to content
Македонија одбележува 35 години независност под мотото „Силно светнал ден“, но празничната порака деновиве се судира со сосема поинаква слика од теренот: чад над повеќе региони, активни пожари, загрозени населени места, евакуации и пожарникари кои со часови се борат со огнената стихија.
Контрастот е силен и тешко може да се игнорира. Додека на плоштадите се поставуваат сцени и рефлектори за државната прослава, во други делови од земјата жителите ја поминуваат ноќта следејќи дали огнот ќе се доближи до нивните домови.
До 18 часот вчера, според последниот пресек на Центарот за управување со кризи, во земјата биле регистрирани 24 пожари на отворен простор. Од нив, 15 сè уште биле активни, еден бил ставен под контрола, а осум биле изгаснати.
Токму во таква атмосфера се отвора прашањето дали Владата го избра вистинскиот момент за голема и повеќенеделна прослава.
Одбележувањето на 35 години независност само по себе не е спорно. Јубилејот заслужува државничко и достоинствено одбележување. Но кога земјата истовремено се соочува со сериозна пожарна криза, прашањето за мерката, приоритетите и чувството за моментот станува неизбежно.
Официјалната програма „Силно светнал ден“ трае од 2 август до 8 септември и вклучува настани во повеќе градови, концерти и настапи на домашни и странски уметници. Владата ја претстави програмата како централно одбележување на 35-годишнината од независноста, со порака за достоинство, визија и одговорност.
Но токму зборот „одговорност“ деновиве добива поинаква тежина.
Во Прилеп, додека во центарот на градот се одржуваше дел од караванот „Силно светнал ден“, пожарот во Мариово и натаму беше сериозен предизвик за пожарникарите и службите за заштита и спасување. Во реонот на Чаниште и околните села претходно беа зафатени куќи, плевни и други објекти, а гаснењето дополнително го отежнуваше опасноста од неексплодирани гранати и бомби останати од Првата светска војна.
Неколку дена подоцна пожарите во Македонија се проширија.
Во Струмичко, огнот меѓу Водоча, Баница и Софилар во саботата се приближи до населениот дел. Поради опасноста била наредена евакуација на жителите од Софилар. Според информациите од терен, немало изгорени куќи и повредени лица, но бил зафатен помошен објект, а една повозрасна жена била изнесена од викендичка поради ризикот од ширење на огнот.
Во гаснењето биле ангажирани пожарникари, доброволци, механизација и еден „ер трактор“ на Дирекцијата за заштита и спасување.
Активни жаришта имаше и на потегот меѓу Студеничани и Зелениково. Големиот пожар од Моране преку Вртекица и Рамни Габер имаше краци кон Палиград и Вражале, а ново жариште беше регистрирано и кај Цветово.
Во Македонски Брод активен беше пожарот во месноста Видуш, во близина на Драгов Дол и Локвица. Во Кичевско, кај Тајмиште и месноста Дарда, гореше високостеблеста букова шума.
Во Полошко, пожарите беа активни кај Церово во Желино, кај Бродец во Тетовско, како и во реонот на Ломница и Ѓурѓевиште.
Во Прилепско, покрај големиот пожар во Мариово, во последните пресечени информации активни беа и пожарите кај Бонче, Мажунчиште и Мало Коњари. Пожарот кај Чаниште, со краци кон Крушевица, Лопатица, Дуње и Црна Река, до 18 часот бил ставен под контрола.
Во таква состојба, „Силно светнал ден“ веќе не може да се чита само како празнична порака.
Мотото неизбежно се судира со сликите од чад, пламен и луѓе кои ги напуштаат домовите поради опасност од пожар.
Струмичко и Пелагонија
Токму затоа критиката кон Владата не мора да биде насочена кон самиот јубилеј, туку кон политичкото чувство за моментот. Дали во услови кога службите се распоредени на повеќе фронтови, кога населени места се евакуираат и кога огнот секој час може да се прошири, државниот врв треба да продолжи со ист интензитет со голема прославна програма?
Прашањето станува уште посуштинско поради финансискиот аспект.
Владата досега не ја објави целосната финансиска конструкција за дел од најголемите настани во рамки на прославата, меѓу кои и настапите на Дејвид Гета и Хосе Карерас. Објаснувањето беше дека дел од деталите не можат веднаш да бидат објавени поради договорни клаузули.
Во период кога пожарите повторно покажуваат колку е ранлив системот за заштита и спасување, јавноста со право може да праша колку чини прославата, а колку државата вложува во пожарникари, опрема, возила, авиони, хеликоптери и превенција.
Тоа не е прашање против културата, музиката или одбележувањето на независноста. Тоа е прашање за приоритетите.
Независноста не се мери само со големината на сцената и бројот на концерти. Се мери и со способноста на институциите да ги заштитат граѓаните кога нивните домови и населби се загрозени.
Во недела наутро првото прашање за многу граѓани нема да биде кој настапува на следниот концерт од „Силно светнал ден“.
Ќе биде многу поедноставно:
Што се случи со пожарите преку ноќ?
И токму од одговорот на тоа прашање ќе зависи дали мотото за „силно светнат ден“ ќе звучи како достоинствено одбележување на независноста или како порака која во овие денови премногу силно се судира со реалноста.
