Skip to content
Летото во Македонија за пожарникарите не се мери по календарот. Се мери по часовите поминати во чад, по повиците што стигнуваат додека другите ги затвораат прозорците, по патиштата кон местата од каде што се гледа црвеното небо и по утрата кога наместо дома се враќаат повторно на терен.
И оваа година огнот остави долга трага.
До крајот на јули биле регистрирани 138 шумски пожари, а проценетата штета, според податоците на „Македонски шуми“, надминува четири милиони евра. Проценките за целосниот обем на штетата допрва ќе се прават, бидејќи не секоја зафатена површина значи и целосно уништена шума.
Но зад секој број има луѓе.
Кога ќе се појави пожарот, за нив нема прашање дали е ден или ноќ, дали е викенд или работен ден, дали температурата е висока или веќе почнал дождот. Има повик, опрема, возило и пат кон огнот.
Затоа првите посвежи денови по долгото и тешко лето не значат дека опасноста исчезнала. На 12 септември Центарот за управување со кризи сè уште регистрираше 31 пожар на отворен простор, од кои три беа активни, а четири под контрола. Огнот сè уште не е завршена приказна. Но дождот и промената на времето им донесоа нешто што во најтешките денови го немаа доволно – малку одмор.
За јавноста, пожарот најчесто е бројка во дневниот извештај: колку се активни, колку се изгаснати, колку хектари се зафатени.
За пожарникарите, пожарот е сосема друга работа.
Тоа се часови на терен. Тешко дишење во чад. Високи температури. Непристапен терен. Опрема која тежи, вода која мора да стигне до местото каде што гори и постојано проценување од каде може да тргне огнот понатаму.
А кога е шумски пожар, нема секогаш јасна линија меѓу „тука е изгаснато“ и „тука е безбедно“. Пожарот може да остане во тлото или во раститенијата и повторно да се активира. Затоа гаснењето не завршува секогаш со последниот пламен што ќе исчезне пред очите.
Колку точно часови поминале пожарникарите на терен ова лето, колку интервенции имале и колку луѓе биле вклучени во најголемите акции е податок што институциите допрва треба целосно да го сублимираат. Но самиот систем на гаснење покажува дека во најтешките ситуации товарот не го носи една служба.
Во гаснењето на големите пожари се вклучуваат територијалните противпожарни единици, Дирекцијата за заштита и спасување, шумските служби, а според потребите и други сили од системот за заштита и спасување. Доброволците. Дирекцијата за заштита и спасување годинава дури повика поранешни припадници на полицијата, Армијата и противпожарните единици да се вклучат како возачи, оператори на противпожарни пумпи и во гаснењето со опрема на терен.
Тоа е делот од приказната што најчесто не се гледа.
Кога пожарот ќе биде изгаснат, камерите си заминуваат. Извештајот се затвора. Бројката влегува во статистиката.
Луѓето што биле таму, меѓутоа, остануваат со она што го виделе.
Со шумата што повеќе ја нема. Со домовите што биле загрозени. Со животните што не успеале да избегаат. Со мирисот на чад што останува на облеката и по враќањето од терен.
А Македонија ова лето повторно гледаше колку брзо природата може да се претвори во фронт.
Според „Македонски шуми“, годинава бројот на шумските пожари до крајот на јули бил 138, што не отстапува значително од просекот на претходните години. Но штетата и понатаму е реална: над четири милиони евра според досегашната проценка, при што конечната проценка допрва треба да покаже што навистина е уништено, а што природно ќе се обнови.
Токму затоа, кога дождот ќе падне по долг период на суша и високи температури, можеби вреди за момент да престанеме да ги гледаме пожарникарите само како униформа во црвено и жолто што се појавува на фотографиите од пожарите.
Зад таа униформа има човек.
Човек кој тргнува кон местото од кое другите се обидуваат да се оддалечат.
И можеби најсоодветниот крај на едно долго пожарно лето не е нова статистика, туку едно едноставно „благодарам“.
Не затоа што пожарите завршиле. Не завршиле.
Туку затоа што, секогаш кога ќе се појавеше огнот, некој мораше да тргне кон него.
