Skip to content
Србија се спрема за ЕКСПО 2027 со изградба на саемски комплекс и нова инфраструктура во Сурчин, но паралелно се отвора простор за многу поголема преобразба: на нивите меѓу изложбениот простор и Блок 45 се планираат станбени квартови кои би можеле да создадат целосно нов дел од Белград.
На просторот на кој денес доминира земјоделско земјиште се најавуваат станбени згради, трговски центри, спортски објекти и деловни содржини. Еден од најголемите најавени проекти е „Скај сити“ на кинеската компанија „Минт“, кој треба да зафати околу 170 хектари и да опфати два милиона квадратни метри.
Компанијата „Минт“, позната по производство на автомобилски делови во Шабац, до објавувањето на текстот на N1 Србија не одговорила на прашањата за точната локација на зградите, содржината на комплексот и рокот за почеток на изградбата. Поради тоа, засега не е познато колкав дел од најавата е разработен проект, а колкав дел е долгорочна инвестициска намера.
Сигнал дека земјиштето меѓу ЕКСПО и Блок 45 може целосно да го промени изгледот се појавил и на минатогодишната конференција во Сава центарот, на која присуствувале повеќе од 400 делегати од 154 земји. На една од презентациите, просторот што денес го исполнуваат ниви бил прикажан со голем број нови објекти.
Самиот комплекс за ЕКСПО треба да содржи отворени простори и хали со павилјони на земјите учеснички. Паралелно се гради или планира патна, енергетска и комунална инфраструктура, која подоцна би можела да го забрза развојот на околното земјиште.
Уредникот на „Форбс Србија“, Иван Радак, за N1 оценува дека Белград природно се проширува кон север, во насока на Сурчин и Добановци. Според него, станбените комплекси во овој дел би можеле да понудат поевтини станови од оние во центарот, додека поскапите делови на градот би останале резервирани за граѓаните со поголеми приходи.
Локацијата се наоѓа во близина на автопатот „Милош Велики“ и белградската обиколница, што ја прави привлечна за инвеститорите. Радак проценува дека просторот е поголем од денешен Нов Белград и дека неговата изградба би траела со децении, создавајќи нов урбан центар со станбени, деловни, спортски и трговски содржини.
Но, ширењето на градот отвора и прашања за сопственоста и вредноста на земјиштето. Голем дел од парцелите во пошироката зона биле дел од приватизацијата на ПКБ во 2018 година, кога компанијата „Ал Дахра“ од Обединетите Арапски Емирати плаќала околу 4.700 евра за хектар. Според тогашните податоци што ги објави „Инсајдер“, земјоделското земјиште во Војводина достигнувало вредност и до 18.000 евра за хектар.
Шест години подоцна, според Радио Слободна Европа, Србија за потребите на ЕКСПО повторно откупувала дел од земјиштето по цена што во одредени случаи достигнувала приближно 500.000 евра за хектар. Катастарските податоци покажуваат дека голем број парцели десно од локацијата на ЕКСПО се во сопственост на „Њу интернешнел инвестментс 011“, компанија која истражувачките медиуми ја поврзуваат со „Ал Дахра“.
Радак смета дека изградбата на населба во оваа зона е речиси извесна, но дека сè уште не е познато кој ќе ја гради и според каков урбанистички модел. Тој не ја исклучува можноста одделни инвеститори да го применат моделот на „Белград на вода“ – изградба во фази, претпродажба на становите и финансирање на следните објекти со приходите од претходните.
Покрај можноста за создавање нови домови и работни места, плановите го отвораат и прашањето дали јавниот интерес ќе биде заштитен при пренамената на земјоделското земјиште. Меѓу непознатите остануваат точните граници на идната населба, густината на градбата, имињата на инвеститорите и начинот на кој новите квартови ќе се поврзат со постојниот Нов Белград.
