Skip to content
Грција влезе во есента со најсилно забрзување на цените во последните години: инфлацијата во септември достигна 5 проценти на годишно ниво, а само за еден месец потрошувачките цени пораснале за 2,1 проценти. Зад просекот, сепак, се кријат многу поголеми поскапувања кај ставките што директно ги чувствуваат и македонските граѓани кои патуваат во земјата – природниот гас е поскап за 55,2 проценти, дизелот за 38,8, бензинот за 22,5, а хотелските услуги за 29,8 проценти во споредба со септември минатата година.
Официјалните податоци на грчката статистичка служба ЕЛСТАТ покажуваат дека инфлацијата нагло забрзала од 3,8 проценти во август на 5 проценти во септември. За споредба, во септември 2025 година годишната стапка изнесувала само 1,9 проценти. Хармонизираниот индекс, кој овозможува споредба меѓу земјите од ЕУ, во Грција достигнал 5,1 проценти, додека прелиминарната проценка за еврозоната за истиот месец е 3,8 проценти.
Тоа не значи дека секој производ или услуга е поскап за пет проценти. Инфлацијата е пондериран просек од голем број категории, а септемвриското забрзување во Грција е пред сè енергетска приказна.
Најголемото поскапување е кај природниот гас, 55,2 проценти за една година. Маслото за греење е поскапо за 53,2 проценти, дизелот за 38,8, бензинот за 22,5, а електричната енергија за 15 проценти. Целата група „домување“, во која влегуваат кириите, енергијата и трошоците поврзани со домот, пораснала за 14,7 проценти.
ЗА ПАТНИЦИТЕ – ПОСКАП БЕНЗИН, ХОТЕЛ И РЕСТОРАН
За македонските граѓани што редовно патуваат до Солун, Халкидики или другите северногрчки дестинации, највидливата промена е на бензинските пумпи.
Во почетокот на октомври просечната цена на безоловниот бензин во Грција се движи околу 2,20 евра за литар, а дизелот околу 2,14 евра. Во Солун во изминатите денови имало значителни разлики меѓу бензинските станици, особено кај дизелот, каде биле регистрирани цени од околу 1,98 до 2,29 евра за литар.
За споредба, од 6 октомври максималната малопродажна цена на ЕУРОСУПЕР БС-95 во Македонија е 98,50 денари за литар, а на ЕУРОДИЗЕЛ 97 денари. РКЕ ги намали цените во однос на претходната пресметка, додека во Грција горивата и натаму се меѓу главните двигатели на инфлацијата.
Тоа ја прави разликата особено релевантна за патувања Скопје-Солун, каде патниот правец е околу 230 километри во еден правец. За возачите практичната порака е едноставна: местото каде ќе се наполни резервоарот сега може значително да влијае врз вкупниот трошок за викенд-патувањето.
Грчката влада веќе интервенира со субвенции. Од 1 до 15 октомври државната поддршка за дизел е зголемена на 15 евроценти за литар, а со дополнителниот попуст од рафинериите вкупното планирано олеснување достигнува 20 центи. Кај безоловниот бензин рафинериите даваат попуст од 10 центи. Но и по интервенциите, пазарните цени остануваат високи.
Вториот директен удар за посетителите е сместувањето. Индексот за хотели, мотели и пансиони во септември е 29,8 проценти повисок отколку една година претходно, а само од август до септември пораснал за 8,4 проценти. Ова не значи дека секоја хотелска соба во Солун или Халкидики е точно 29,8 проценти поскапа, станува збор за национален статистички индекс и реалната цена зависи од градот, датумот, категоријата и побарувачката.
И рестораните станале поскапи, но далеку помалку од хотелите. Цените во ресторани, слаткарници, брза храна и кафулиња се повисоки за 5,7 проценти на годишно ниво. Целата група „хотели, кафулиња и ресторани“ е поскапа за 6,9 проценти. Пакет-аранжманите се повисоки за 6,5 проценти, а авионските билети дури за 22 проценти.
ХРАНАТА НЕ ПОСКАПЕЛА КОЛКУ ЕНЕРГИЈАТА
Кај храната сликата е многу помирна. Вкупната група „храна и безалкохолни пијалаци“ е повисока за 0,6 проценти во однос на септември лани.
Но и таму просекот крие големи разлики. Говедското месо е поскапо за 12,3 проценти, јагнешкото и козјото за 9,7, јајцата за 6,6, свинското за 4,4 и лебот и пекарските производи за 2 проценти. Од друга страна, кај дел од производите меѓу нив маслиновото масло, овошјето, кафето и некои видови риба, ЕЛСТАТ регистрира пад на цените.
Кириите се повисоки за 5,9 проценти, поправките и одржувањето на домовите за 5,3, а здравственото осигурување за 7 проценти. Во транспортот, каде горивата имаат голема тежина, вкупниот индекс скокнал за 11,3 проценти.
Токму тука се гледа зошто една стапка на инфлација не ја опишува исто реалноста на секое домаќинство или турист. Семејство што живее под кирија, се грее на гас и секојдневно користи автомобил чувствува многу поголем ценовен притисок од некој што нема такви трошоци. Истото важи и за туристите: викенд со автомобил и хотел е погоден многу повеќе од еднодневно патување без ноќевање.
СЕПТЕМВРИ ДОНЕСЕ И НОВ ЦЕНОВЕН СКОК
Дополнителен сигнал дека притисокот не е само статистички ефект од споредбата со минатата година е месечната промена.
Од август до септември цените во Грција пораснале за 2,1 проценти. Само за еден месец бензинот поскапел за 6,8 проценти, дизелот за 5,9, природниот гас за 9, електричната енергија за 5, а хотелите за 8,4 проценти.
Тоа е особено значајно затоа што Грција уште во август имала инфлација од 3,8 проценти. Тогаш природниот гас веќе бил 40,2 проценти поскап од една година претходно, дизелот 30,6, а бензинот 15,3 проценти. Септемвриските бројки покажуваат дека енергетскиот притисок дополнително се засилил.
Во пошироката европска слика, истиот проблем е видлив и во еврозоната. Евростат проценува дека енергетската инфлација во септември достигнала 18,8 проценти, наспроти 14,3 проценти во август. Но грчката вкупна хармонизирана стапка од 5,1 проценти е над проценетиот просек на еврозоната од 3,8 проценти.
За македонските граѓани тоа значи дека есенското патување во Грција не е поскапено еднакво на сите фронтови. Храната генерално има многу помал раст, но автомобилот, горивото, хотелот и дел од туристичките услуги се значително поскапи отколку пред една година.
И токму затоа бројката од пет проценти сама по себе кажува само половина од приказната. За патник од Македонија многу поважни се другите три: дизел +38,8 проценти, бензин +22,5 проценти и хотелски услуги +29,8 проценти.
