Повеќе од 40 тони македонски јаболка запрени од Бугарија и над 12 тони млечни и прехранбени производи одбиени од Косово. За помалку од еден месец, македонски извозни пратки со вкупна тежина над 52 тони не добија пристап до соседните пазари. Причините за нивното запирање се различни, но случаите повторно го отвораат прашањето што откриваат домашните контроли пред производите да стигнат до граница и што се случува со храната по нејзиното враќање.
Последниот случај се однесува на две пратки од тетовска млекарница, со вкупна тежина од 12.268 килограми. Косовските власти ги запреле поради забрана за увоз од производителот, воведена на 6 ноември по наоди за ешерихија коли во претходни пратки. Тоа не значи дека бактеријата е лабораториски потврдена и во двете последни запрени пратки.
Агенцијата за храна и ветеринарство соопшти дека спровела вонредна контрола во млекарницата. Земени се примероци од производи и брисеви од работните површини, опремата и вработените, испратени на испитување во две независни лаборатории. Според последниот објавен одговор на АХВ, резултатите сè уште се очекуваат.
Истовремено, Агенцијата наведува дека претходните лабораториски испитувања, спроведени на 29 април и на 21 октомври годинава, не покажале недоследности кај тестираните производи. Така, покрај исходот од новите анализи, останува потребата да се разјасни на што се должат различните наоди на домашните и косовските служби при спроведување на контроли.
На случајот со млечните производи му претходеа две запрени пратки јаболка во Бугарија. На 29 октомври биле запрени 21.089 килограми поради присуство на пестицид забранет за употреба во Европската Унија. На 2 ноември следувала уште една пратка од 19.350 килограми, поради остатоци од пестициди над максимално дозволените концентрации. Вкупно, станува збор за 40.439 килограми јаболка.
За втората пратка потоа постапил Државниот инспекторат за земјоделство. По враќањето, јаболката биле задржани на граничниот премин Ново Село, а контролна мостра била испратена во Државната фитосанитарна лабораторија во Скопје. И домашната анализа потврдила пестициди над дозволеното ниво, по што било наложено уништување на целата количина. Во овој случај, странскиот и домашниот лабораториски наод довеле до ист заклучок.
Но, претходните случаи со пиперки и грозје имале поинаква завршница.
Во септември, АХВ во одговор за Телма потврди дека во претходните три месеци биле вратени четири пратки — три со пиперки и една со трпезно грозје. За пиперките вратени од Бугарија и за 14 тони грозје вратени од Црна Гора, домашните анализи, според Агенцијата, покажале негативни резултати за испитуваните остатоци од пестициди. Пратките биле ослободени за промет или понатамошна преработка. Пиперките вратени од Хрватска, пак, биле уништени.
Овие различни исходи бараат и поединечни објаснувања. За секоја спорна пратка се важни конкретната супстанција или микроорганизам, измерената вредност, дозволената граница и резултатот од повторното испитување. Самото соопштение дека производот е безбеден не ја објаснува разликата со наодот поради кој бил одбиен во друга држава.
Запирањето извозна пратка само по себе не докажува дека истата храна се продава на македонскиот пазар. Сепак, повторувањето на ваквите случаи ја прави неопходна проверката и кај производителите и во домашната дистрибуција, со јасно објавени резултати.
Одговорноста е поделена меѓу АХВ, земјоделските и фитосанитарните инспекциски служби, зависно од производот и постапката. За потрошувачите е важно да добијат поврзана информација: кој ја контролирал пратката, што утврдил и каква конечна одлука донел.
За последните млечни и прехранбени производи се очекуваат лабораториски резултати од извршените контроли, а за пратката од 19,3 тони јаболка е наложено уништување. Целосната слика бара и објавување на конечната судбина на првата пратка од 21 тон јаболка, како и мерките преземени кај производителите од кои потекнуваат спорните производи.

