Мицкоски го бараше периметарот на Трамп, а доби ништо

Кога Христијан Мицкоски се враќаше од Вашингтон во јануари 2025 година, се пофали со десетици средби со луѓе од „најблискиот периметар“ на Доналд Трамп. Еден месец подоцна уверуваше дека од тие контакти Македонија може само да добие. Во август годинава повторно ја истакнуваше раната поддршка за Трамп како доказ за посебноста на нашите односи со Вашингтон.

Денес, по изборниот пораз на Орбан, по поразот на Вучиќевата листа и по американските избори на кои демократите освоија мнозинство во двата дома на Конгресот, време е таа политика да се измери со резултати. Колку од најавената блискост се претвори во посигурна меѓународна положба? Дали сме поблиску до одлуките што ја засегаат нашата иднина? Или само се парадираше со имиња на влијателни луѓе, додека сопствените обврски ги оставивме за подоцна?

За мала држава е корисно да има контакти во Вашингтон. Но кога премиерот ги претставува контактите со еден политички круг како историска предност, тој презема обврска да покаже што добила државата.

Пристапот до нечии соработници треба да произведе договори, инвестиции, дипломатска поддршка и решливи проблеми, во најмала рака, оти во неодамна објавените документи видовме скапо платени лобисти кои договорија средби во хотелско лоби, онака од нога или пак омиленото – на маргини (на што и да е).

Во спротивно, граѓаните добиваат туѓи фотографии како доказ за сопствениот напредок.

Орбан го изгуби владеењето на изборите на 12 април, по шеснаесет години на власт. Неговата меѓународна препознатливост и поддршката од Трамп не беа доволни да го спречат поразот.

Тоа е важна лекција за сите што во неговата долговечност гледаа политички рецепт. На крајот, власта мора да одговори пред луѓето што живеат со последиците од нејзините одлуки.

Во Србија, на 25 октомври, студентската листа го победи блокот предводен од Вучиќ. По години во кои стабилноста на соседството често се поистоветуваше со стабилноста на неговата власт, граѓаните покажаа дека сакаат промена.

За Македонија, пораката од Белград е особено блиска. Ниту еден регионален лидер не е трајна гаранција врз која треба да се планира иднината на друга држава.

Поразите на Орбан и Вучиќ не значат дека Унгарија и Србија престануваат да ни бидат важни партнери. Токму обратно. Сега треба да се покаже дали сме граделе односи со држави или сме се потпирале на блискоста меѓу нивните владетели. Унгарија е важна и поради економската соработка. Србија ни е сосед со кој мора да соработуваме и кога политичката карта во Белград ќе се смени.

Истото важи и за САД. Трамп останува претседател и располага со огромна моќ. Неговиот изборен пораз во Конгресот не ја завршува неговата надворешна политика. Но покажува колку е несигурно државните очекувања да се врзат за политичката судбина на еден човек. Македонија има потреба од односи со американските институции што ќе функционираат и по следните избори.

И Европа мора конечно да ја разбере таа лекција. Нејзината безбедност, економија и политичка тежина не смеат да зависат од тоа кој ќе победи во некоја американска сојузна држава. Победата на демократите може да отвори простор за поинаква соработка, но не ја ослободува Европа од одговорноста да изгради сопствен капацитет да одлучува и да се брани. Ако европските лидери само почекаат попријатен соговорник во Белата куќа, повторно ќе ја одложат работата што одамна требаше да ја завршат.

За Македонија, ова е прашање на место во европскиот поредок. Безбедносно сме во НАТО од 2020 година. Во Европската Унија сè уште се обидуваме да напредуваме кон отворањето на првиот кластер. Таа разлика значи дека сме презеле дел од заедничките обврски, а сè уште немаме еднакво учество во европските одлуки.

Додека ние ги повторуваме причините поради кои процесот е тежок, други земји напредуваат. Во ноемврискиот пакет за проширување, Европската комисија ги издвои Црна Гора, Албанија, Молдавија и Украина како земји за кои подготвува конкретни патокази. За Македонија повторно остануваат уставните измени и условите за отворање на кластерот „Темели“.

Истата Комисија го признава значителниот напредок во спроведувањето на Реформската агенда. Значи, земјата може да испорачува резултати кога постојат политичка одлука и организација. Но одделните успеси не го решаваат застојот што ја одредува нашата меѓународна положба.

Бугарските условувања и неправедноста што ја чувствуваат македонските граѓани мора да бидат дел од секој сериозен разговор со Брисел. Европските институции имаат одговорност за кредибилитетот на процесот.

Владата, пак, има обврска да објасни како ќе го придвижи тој процес. Одложувањето мора да има цел, рок и остварлива алтернатива. Инаку станува политика чии трошоци ги плаќа следната генерација.

Затоа Мицкоски треба да понуди јасен план. Што може да обезбеди преку дипломатијата, што мора да се заврши дома и како ќе изгради поддршка за тешките одлуки? Какви односи ќе гради со новите власти во Будимпешта и Белград? Како партнерството со Вашингтон ќе го претвори во државна придобивка што нема да зависи од пристапот до одреден кабинет?

На граѓаните им треба одговор додека сè уште имаат време да ја планираат иднината тука. Луѓето што заминуваат не чекаат да се прегрупираат светските лидери. Семејствата што бараат сигурност, младите што сакаат пристојна работа и фирмите што зависат од предвидливи правила немаат корист од неодредено чекање на подобра геополитичка прилика.

Орбан и Вучиќ изгубија. Во Вашингтон се менува политичкиот однос на силите. Македонија мора да продолжи да функционира и да напредува низ сите тие промени. Тоа е тестот за нејзината надворешна политика.

Мицкоски доволно зборуваше за тоа кого познава. Сега треба да покаже каде ја води државата.

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?

Најчитано

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?