Skip to content
Растот е реален, но платите и вработеноста напредуваат побавно, додека повисокиот дефицит, јавниот долг и слабата реализација на капиталните расходи ја дополнуваат сликата за „економскиот успех“.
Македонската економија навистина порасна за 4,3 отсто во второто тримесечје од 2026 година. Но кога „економскиот успех“ ќе се провери преку платите, цените и работните места, сликата е поскромна: просечната плата реално пораснала околу 2,9 отсто, вработеноста само еден отсто, а една просечна плата покрива 70 отсто од минималната семејна кошница.
Истовремено, планираниот буџетски дефицит е зголемен на 4,1 отсто од БДП, јавниот долг останува близу 60 отсто, а до почетокот на септември се реализирани помалку од половината планирани капитални расходи.
Државниот завод за статистика потврди реален раст на БДП од 4,3 отсто во однос на второто тримесечје од 2025 година. Во првиот квартал растот изнесуваше 3,1 отсто, со што владината пресметка од околу 3,7 отсто за првата половина од годината е во согласност со кварталното забрзување.
Но за споредба со Европа треба да се користи сезонски и календарски приспособената стапка, која кај Македонија изнесува 4 отсто.
Со таков раст, Македонија би била втора меѓу земјите на ЕУ за кои Еуростат има објавено споредливи податоци, зад Словенија со 4,8 отсто, а пред Литванија со 3,8 и Полска со 3,7 отсто.
Тоа го прави тврдењето дека сме меѓу најбрзорастечките економии веројатно, но не и конечно докажано. Табелата не ги опфаќа сите европски држави, недостигаат податоци и за дел од членките на ЕУ, а следната ревизија Еуростат ќе ја објави на 7 септември.
Просечната нето-плата во јуни изнесувала 48.381 денар и номинално била повисока за 6,4 отсто за една година. Во истиот период трошоците на животот пораснале за 3,4 отсто.
Кога ќе се отстрани ефектот на инфлацијата, реалниот раст на просечната плата изнесува приближно 2,9 отсто. Куповната моќ се подобрила, но побавно од растот на целата економија.
Дополнително, просечната плата не покажува колку заработува типичниот работник. Високите примања во неколку сектори го подигнуваат просекот, додека значителен број вработени земаат плата под 48.381 денар.
Најдиректната проверка доаѓа од семејната кошница. Според ССМ, минималните месечни трошоци на четиричлено семејство во август изнесувале 68.675 денари. Со вклучена кирија, сумата се зголемува на 84.050 денари.
Една просечна плата покрива 70,4 отсто од основната кошница. Недостигаат 20.294 денари.
Минималната нето-плата од 26.046 денари покрива само 37,9 отсто. Две минимални плати заедно се за 16.583 денари пониски од кошницата, а кај семејство што плаќа кирија недостигот достигнува 31.958 денари.
ИНФЛАЦИЈАТА УСПОРУВА, А ЦЕНИТЕ ОСТАНУВААТ МНОГУ ВИСОКИ
Годишната инфлација во јули се намали на 2,3 отсто, додека месечниот раст на трошоците изнесуваше 0,1 отсто.
Но пониската инфлација не значи враќање на старите цени. Таа значи дека поскапувањето продолжува со побавно темпо.
Во јули храната и безалкохолните пијалаци поевтиниле за 1,1 отсто во однос на јуни, но транспортот поскапел за 4,4 отсто, а домувањето, водата, струјата, гасот и другите горива за 0,9 отсто.
Затоа официјалната инфлација различно се чувствува во секое домаќинство. Семејствата со високи трошоци за превоз, енергија, кредит или кирија можат да почувствуваат многу поголем притисок од оној што го покажува просечниот индекс.
БДП РАСТЕ ПОБРЗО ОД БРОЈОТ НА РАБОТНИ МЕСТА
Во второто тримесечје биле евидентирани 708.698 вработени лица, еден отсто повеќе отколку пред една година. Стапката на невработеност изнесувала 11,3 отсто.
Но бројот на неформално вработени достигнал 101.022 и пораснал за 7,2 отсто во споредба со претходниот квартал. Повеќе од половината работат во земјоделството, а 17,2 отсто во градежништвото.
Токму градежништвото било главниот мотор на растот, со зголемување од 21,9 отсто. Бруто-инвестициите номинално пораснале за 14,5 отсто, а финалната потрошувачка за седум отсто.
Силниот градежен циклус го подигнува БДП, но високото учество на неформалната работа го отвора прашањето за квалитетот и сигурноста на создадените работни места. Во јули бројот на работници во индустријата бил намален за 2,6 отсто, иако индустриското производство пораснало за 1,3 отсто.
ПОГОЛЕМ ДЕФИЦИТ, ПОЛОВИНА РЕАЛИЗИРАНИ КАПИТАЛНИ РАСХОДИ
Првичниот Буџет за 2026 година предвидуваше околу 40,2 милијарди денари капитални расходи и дефицит од 3,5 отсто од БДП.
По јулскиот ребаланс, капиталните расходи се зголемени на околу 46 милијарди денари, но дефицитот е подигнат на 4,1 отсто од БДП.
До 2 септември биле реализирани 22,93 милијарди денари, односно 49,36 отсто од планираните капитални расходи. Тоа значи дека по осум месеци е потрошена приближно половина од годишната сума, иако токму инвестициите се наведуваат како еден од главните извори на растот.
ММФ претходно предупреди дека за дефицит од 3,5 отсто се потребни конкретни мерки и процени дека без нив тој може да достигне 4,2 отсто. Новата владина цел од 4,1 отсто е многу поблиску до предупредувачкото сценарио на Фондот отколку до првичниот план.
Јавниот долг на крајот од второто тримесечје изнесувал 10,726 милијарди евра, или 58,8 отсто од БДП. Потесната категорија државен долг на крајот од јули изнесувала 9,496 милијарди евра, односно 52,1 отсто од БДП.
Последниот годишен податок покажува и БДП по жител од 8.588 евра во 2024 година. Но тоа е просечно произведена вредност, а не плата или расположлив приход што му стои на располагање на секој граѓанин.
Бројките, оттука, не го негираат економскиот раст. Тие покажуваат дека растот е реален, но неговото прелевање во платите и формалните работни места е побавно, додека дел од забрзувањето се финансира со повисок дефицит и сè уште нецелосно реализирани капитални инвестиции.
