Skip to content
Околу 1,7 милиони избирачи во Саксонија-Анхалт денес избираат нов покраински парламент на избори што може да означат историски пресврт за Германија. Крајнодесничарската Алтернатива за Германија влегува во гласањето со поддршка од над 40 проценти, речиси двојно повеќе од владејачката Христијанско-демократска унија.
Но, вистинското прашање не е само дали AfD ќе победи. Прашањето е дали таа победа ќе биде доволна за првпат партијата да преземе извршна власт во една германска покраина.
Што е германскиот „Brandmauer“?
„Brandmauer“, или противпожарен ѕид, е називот за политичката ограда со која германските партии од центарот одбиваат коалиција и институционална соработка со AfD. Тоа не е законска забрана, туку политичко ветување вкоренето во поствоеното германско настојување крајната десница да остане надвор од извршната власт.
Оградата може да опстане и ако AfD освои најмногу гласови. За да падне, партијата мора да добие мнозинство, да најде партнер или преку парламентарната процедура да обезбеди избор на свој покраински премиер.
Зошто прагот од 5 проценти решава сè?
Избирачите имаат два гласа. Со првиот избираат пратеник во една од 41 изборна единица, а вториот ја одредува пропорционалната распределба на мандатите. Во распределбата учествуваат само партиите што ќе освојат најмалку пет проценти.
Според последната анкета на ARD, AfD има 42 проценти, CDU 22, Левица 11, SPD осум, Зелените шест, BSW четири, а либералите три проценти.
Ако Зелените го поминат прагот, AfD со 42 проценти не би имала мнозинство. Но, ако и тие останат под пет проценти, голем број гласови ќе бидат исклучени од распределбата. Во такво сценарио, 42 проценти од гласовите теоретски можат да се претворат во нешто повеќе од половина од мандатите.
Токму затоа резултатите на малите партии вечерва може да бидат речиси исто толку важни колку и резултатот на AfD.
Како AfD навистина може да дојде на власт?
Најдиректниот пат е апсолутно мнозинство во парламентот. Тогаш AfD може самостојно да го избере својот кандидат за покраински премиер и да формира влада без коалициски партнер.
Вториот пат е коалиција, но речиси сите партии однапред ја исклучуваат соработката со AfD. BSW отфрла формална коалиција, иако остава помалку јасен одговор за своето однесување при гласањето за премиер.
Постои и трет, институционално почувствителен пат. Во првите два круга кандидатот за премиер мора да добие апсолутно мнозинство. Ако тие пропаднат, а парламентот не изгласа нови избори, во следното гласање може да биде доволно кандидатот да освои повеќе гласови од противкандидатот.
Тоа значи дека воздржани пратеници, отсуства или поделба меѓу останатите партии теоретски можат да му го отворат патот на кандидатот на AfD и без формална коалиција. Таквата влада, сепак, би морала постојано да бара поддршка за буџетот и законите.
CDU се соочува со сопствена политичка стапица. За мнозинство против AfD можеби ќе ѝ биде потребна поддршка и од Левица, но германските демохристијани официјално исклучуваат соработка и со неа. Затоа по изборите е можна малцинска влада која би зависела од премолчена парламентарна толеранција.
Моќ и без влада
Дури и ако не формира влада, AfD може да освои повеќе од една третина од пратениците. Со такво блокирачко малцинство би можела да спречува одлуки за кои е потребно двотретинско мнозинство, меѓу нив промени на покраинскиот устав и дел од изборите за судии во Уставниот суд.
Покраинската власт не е само симболична. Таа управува со образованието, полицијата, културата и делови од миграциската политика, а преку Бундесратот учествува и во германското федерално законодавство.
Затоа денешното гласање го следи цела Европа. Победа на AfD би била историска, но не и автоматско преземање на власта. За конечниот исход ќе решаваат три бројки: процентот на AfD, бројот на гласови што ќе останат под прагот од пет проценти и мнозинството што ќе се создаде во новиот парламент.
Политичкиот „firewall“ нема да падне со објавувањето на победникот. Вистинскиот тест ќе почне дури потоа, кога пратениците ќе треба да изберат кој ќе управува со Саксонија-Анхалт.
