Skip to content
„Вештачката интелигенција ќе игра огромна улога во крајот на светот.“ Ова не се зборови на друг вработен во голема технолошка компанија кој предупредува за опасностите од вештачката интелигенција за човештвото. Цитатот всушност му припаѓа на влијателниот американски пастор Филип Ентони Мичел од Атланта.
Кога зборува за „крајот на светот“, тој мисли на Апокалипсата во религиозна смисла на зборот. Денес, околу една година по предвидувањата на Мичел, многу други истакнати христијански свештеници активно дискутираат на различни платформи дали вештачката интелигенција всушност би можела да стане предвесник на уништувањето на светот, според анализа на Би-Би-Си.
„Дали е можно вештачката интелигенција да биде дел од сценариото што ќе доведе до крајот на светот?“ прашува пасторот на американската мегацрква Грег Лори. Неговиот одговор е: „Сосема е можно.“
Во меѓувреме, друг пастор, Мајк Сињорели, ги предупредува слушателите во својот подкаст: „Ова е неразделно поврзано со начинот на кој ќе се појави Антихристот.“
Сите овие пастори признаваат дека вештачката интелигенција може да се користи за добро. Во исто време, тие предупредуваат дека тоа би можело да го користи Антихристот, персонификацијата на Сатаната, за кој се верува дека се обидува да ги измами луѓето и да ги натера да му се поклонуваат него наместо на Бога.
Во христијанството, концептот на „крајот на светот“ е поврзан со библиските пророштва. Во нив, Антихристот е претставен како непријател на Бога кој првично го освојува светот, но на крајот е поразен од Исус. Овие предвидувања се содржани во последната книга од Новиот завет, Откровението на Јован Богослов, познато и како Апокалипса. Книгата содржи живописни и застрашувачки слики, вклучувајќи го и „Ѕверот што излегува од морето“ со седум глави и десет рогови, за кој се верува дека го симболизира Антихристот.
Многу христијани ја сметаат содржината на Откровението на Јован Богослов за метафорична. Некои го поврзуваат со прогонството на првите христијани во Римското Царство. Други, пак, ја сметаат Апокалипсата за пророштво. Затоа, за некои верници, вештачката интелигенција може да биде вториот ѕвер, „лажниот пророк“, кој ќе го измами човештвото да му се поклони на ѓаволот. Некои дури веруваат дека вештачката интелигенција е самиот Антихрист.
Крајот на светот во ерата на промени
Вештачката интелигенција несомнено го менува светот, а нејзиното воведување предизвикува сериозни загрижености поради обемот на нејзините можности и моќ.
Поранешниот вработен во Anthropic, Џејкоб Кокстон, неодамна посочи дека „сите би можеле да бидеме мртви во блиска иднина“, а раководителите на големите технолошки компании повикуваат на одложување на развојот на моделите за вештачка интелигенција за да се ограничат ризиците.
„Разговорите за судниот ден имаат тенденција да се појавуваат во периоди на големи промени“, вели професорката Норин Херцфелд од Богословската семинарија „Свети Јован“. Експертот за вештачка интелигенција и теолошка етика додава: „Таа им дава на луѓето начин да ги разберат социјалните тензии, да се чувствуваат како да не се само случајност, туку дел од божествен план“.
Херцфелд забележува дека влијанието на вештачката интелигенција врз пазарот на трудот може да се спореди со ефектите од Индустриската револуција. Наспроти позадината на ваквите промени, општеството почнува да се плаши од неизвесната иднина.
„Живееме во време на брзи промени. Компјутерската технологија се развива многу побрзо од кога било досега“, вели Херцфелд. „Ни се кажува дека појавата на оваа технологија ќе доведе до губење на работни места, дека ќе промени сè и ќе предизвика револуција во сите области. Многу е тешко за луѓето да се справат со толку брзи промени.“
Во општеството постои и чувство дека луѓето повеќе не можат да влијаат на она што се случува. Без разлика дали го сакаме или не, вештачката интелигенција е веќе дел од нашите животи, а разни личности од Силиконската долина „велат дека постои 10 или 15 проценти шанса вештачката интелигенција да нè убие сите.“
„Ако луѓето веруваат дека сè е сè уште во рацете на Бога, дека сè има повисоко значење и дека сè е однапред одредено, тие можат да си постават прашања како: „Како сакам да го сретнам овој момент? Што треба да направам? Како можам да бидам на страната на доброто, а не на страната на злото?“ вели Херцфелд.
Како луѓето ја очекувале апокалипсата
Според анкетата од 2022 година на истражувачкиот центар Пју, речиси 40% од возрасните Американци веруваат дека крајот на светот наскоро доаѓа. Меѓу христијаните, овој удел е 47%.
Сепак, експертите истакнуваат дека ваквите чувства се повторуваат речиси секоја деценија, а тешкотиите низ кои минува одредена генерација се поврзуваат со ликот на Антихристот.
„Мојот дедо мислеше дека [претседателот на САД] Френклин Делано Рузвелт е Антихрист“, вели професорот Џефри Пју од Универзитетот Елон во Северна Каролина.
Рузвелт ги водеше Соединетите Држави за време на Големата депресија, кога земјата беше зафатена од масовна сиромаштија и несигурност. Неговата предложена стратегија за надминување на кризата, позната како „Нов договор“, беше перцепирана како револуционерна.
Според Пју, ставовите на неговиот дедо покажуваат колку е „ирационално да се обидуваме да ги вклопиме современите настани во специфична библиска приказна“.
Иако имало многу приказни за крајот на светот во американската историја, таквите разговори се интензивирале особено во 1960-тите.
„Тоа беше време на огромни општествени превирања“, вели Пју. „Двајца од нашите политички лидери беа убиени, претседателот Џон Ф. Кенеди и неговиот брат Роберт, а тројца, вклучувајќи го и Мартин Лутер Кинг Џуниор. Градовите гореа додека Афроамериканците беа лути поради нивното угнетување од страна на белците. Нашите деца се изразуваа на начини што никогаш порано не ги виделе, од антивоени протести до младинска контракултура“.
Во 1970-тите години се појави книгата „Доцната голема планета Земја“, која ги направи предвидувањата за судниот ден директно релевантни за тековните настани и геополитичките ситуации.
„Од тој момент, сите општествени превирања почнаа да се гледаат низ призмата на идеите за крајот на светот“, забележува Пју.
Страшни технологии
За време на Студената војна, улогата на Антихристот му се припишуваше на Советскиот Сојуз и комунистичката идеологија. По нападите на 11 септември 2001 година врз Соединетите Американски Држави, некои христијани почнаа да ја гледаат оваа улога во исламот.
„Луѓето често ги проектираат основните стравови од своето време врз наративите [за крајот на светот]“, додаде Пју.
Австралискиот пастор Стивен Дрискол, автор на книгата „Направени по наш лик: Бог, вештачка интелигенција и вие“, не е сосема сигурен кој е Антихристот или каква форма би можел да има.
Тој пишува дека вештачката интелигенција е „една од најстрашните технологии некогаш создадени од човекот“ и „може да биде многу веројатен кандидат за оваа улога“. Дрискол, сепак, предупредува дека користењето на Библијата за предвидување на иднината не е најдобриот пристап.
„Библијата е многу повеќе од само претпоставка за тоа кој е Антихристот“, вели Дрискол. „Таа нè подготвува за промените, ни дава сеопфатна теолошка слика и алатки за усогласување на системите за вештачка интелигенција со човечките вредности“.
„Покорете се на волјата Господова“
Стариот завет, вели пасторот, „зборува за технолошки иновации во земјоделството, како што е вршењето и слични работи, и забележува дека сето ова доаѓа од Господа“.
Дрискол продолжува велејќи дека „Бог е Господар на технолошката мудрост“, под чија целосна контрола „останале сите технолошки епохи, од камен и бронза до железо, челик, нуклеарна енергија и вештачка интелигенција“.
Во Стариот завет, пророкот Даниел, кој живеел за време на вавилонското прогонство, бил сведок на подемот и падот на неколку империи користејќи различни технологии, вели пасторот.
Тој „не може да ги промени времињата во кои се наоѓа или да го запре доаѓањето на овие империи, дури и кога тоа носи трагедија. Но, тој може да ја задржи својата вера и надеж, да живее со достоинство, да ги сака луѓето и да се покорува на волјата Господова, каде и да е“.
Како што уверува пасторот, сè ќе заврши добро, без оглед на тоа дали крајот на светот нè чека во блиска иднина. „Не сè што ни се случува е за добро“, заклучува Дрискол. Но, најважно е дека Бог е добар и сè е во Негова моќ.“
