Skip to content
Еден климатски феномен кој се создава илјадници километри од Македонија може да стане една од главните климатски приказни на зимата што доаѓа. Американскиот Climate Prediction Center проценува дека има повеќе од 90 проценти шанси Ел Нињо да достигне „многу силна“ категорија во текот на есента и зимата 2026/27, а постои и 69-процентна веројатност периодот октомври–декември да донесе настан со историска сила.
Тоа не значи дека денес може да се каже каква ќе биде зимата во Македонија. Но значи дека во тропскиот Пацифик веќе се создава голема аномалија која преку атмосферските циркулации може да влијае и на временските обрасци далеку од својот извор.
Што всушност е Ел Нињо?
Ел Нињо е природна климатска појава поврзана со периодичното затоплување на површинските води во централниот и источниот екваторијален Пацифик. Тоа затоплување не останува само океански феномен. Промените во температурата на морето го менуваат движењето на воздухот и врнежите, а преку таканаречените телеврски врски можат да се пренесат и кон други делови од планетата.
Во актуелниот случај сигналот веќе е исклучително силен. NOAA на 10 септември објави дека температурните аномалии во источниот екваторијален Пацифик надминале +3 степени Целзиусови, додека индексот Niño 3.4 достигнал +1,8 степени.
Токму затоа овој Ел Нињо сега се следи многу повнимателно од обичен сезонски климатски сигнал.
Зошто тоа е важно и за Европа?
Тука приказната станува посложена.
Научните анализи покажуваат дека Ел Нињо може да влијае врз европската атмосферска циркулација, особено во подоцнежниот дел од зимата. ECMWF наведува дека во просек северна Европа има тенденција кон постудени услови за време на Ел Нињо, но ефектот не е ист во текот на целата сезона. Во почетокот на зимата сигналот може да биде различен, а кога ќе се земе целата зима, различните периоди можат делумно да се поништат.
Истовремено, истражувањата покажуваат врска меѓу Ел Нињо и врнежите во евро-медитеранскиот регион. Таа врска е сезонска и променлива, а не едноставна формула од типот „Ел Нињо = повеќе дожд“ или „Ел Нињо = помалку снег“.
И токму тука е важната порака за македонскиот читател: Ел Нињо не е временска прогноза за Македонија. Тој е еден од факторите што може да ја промени големата атмосферска слика.
А што може да значи тоа за Македонија?
За Македонија најинтересни се четири работи: врнежите, снегот, температурите и водата.
Ако големите атмосферски обрасци во Европа се поместат, тоа може да има последици врз распоредот и количината на врнежите во поширокиот медитерански и балкански регион. Но, научните податоци не дозволуваат од денешна перспектива да се каже дека Македонија ќе има сушна или снежна зима само затоа што Ел Нињо ќе биде силен.
Особено снегот е незгоден за прогнозирање. За снежната покривка не е доволно да има врнежи – потребни се и соодветни температури, а нив ги определуваат низа атмосферски фактори над Европа.
Затоа силниот Ел Нињо може да ја промени веројатноста за одредени временски обрасци, но не може да ни каже дали во Скопје ќе има снег на Божиќ или колку снежни денови ќе има во Маврово.
Земјоделството ќе го следи феноменот внимателно
Влијанието не е само метеоролошко.
Силните Ел Нињо настани се поврзуваат со промени во врнежите и температурите во различни земјоделски региони во светот. Reuters веќе предупредува дека актуелниот феномен носи ризици за земјоделските култури и глобалните пазари на храна, со можни последици врз производството на кафе, какао и други култури.
За Македонија тоа е важно и преку друг канал: цените на храната не зависат само од времето кај нас. Ако суша, прекумерни врнежи или топлотни бранови го намалат производството во големи извознички земји, последиците можат преку светските пазари да стигнат и до домашниот потрошувач.
И енергијата е дел од приказната
Тука Ел Нињо се среќава со една друга тема која веќе ја чувствува Европа – енергетската неизвесност.
Потрошувачката на електрична енергија во зима зависи и од температурите. Потопла зима може да значи помала потреба за греење, но студените периоди можат нагло да ја зголемат побарувачката. За Македонија дополнителен фактор е хидроенергијата, бидејќи врнежите влијаат врз расположливоста на водата во акумулациите.
Но и тука треба да се избегне погрешниот заклучок дека Ел Нињо однапред ни кажува дали зимата ќе биде енергетски лесна или тешка.
Најважната бројка е 90 проценти – но не значи 90 проценти шанса за „лоша зима“
Ова е можеби најважната разлика што треба да ја разбере јавноста.
Кога NOAA зборува за повеќе од 90 проценти веројатност, таа зборува за веројатноста да се развие многу силен Ел Нињо, а не за веројатноста Македонија да има екстремна зима.
А кога прогнозата зборува за 69 проценти веројатност за историски силен настан во октомври–декември, тоа повторно се однесува на јачината на самиот климатски феномен.
Меѓу Пацификот и Македонија има огромен атмосферски систем со Северниот Атлантик, Медитеранот, европските циклони и антициклони, снежната покривка и други океански влијанија. Научните истражувања покажуваат дека токму тие фактори можат значително да ја изменат врската меѓу Ел Нињо и европската клима.
Значи ли тоа дека нè чека екстремна зима?
Не можеме да го кажеме тоа.
И токму тоа е најчесниот одговор.
Она што може да се каже е дека во зима 2026/27 ќе имаме необично силен климатски сигнал од Пацификот и дека тој ќе биде еден од факторите што ќе го обликуваат глобалниот климатски систем. NOAA веќе проценува дека Ел Нињо ќе продолжи да се засилува до крајот на годината.
За Македонија вистинската приказна ќе се гради понатаму – со сезонските прогнози, состојбата на Медитеранот, атмосферската циркулација над Европа и локалните услови.
Затоа Ел Нињо не треба да го читаме како најава за една конкретна зима, туку како предупредување дека зимата 2026/27 влегува во сезона со силен глобален климатски сигнал – чии последици допрва ќе се расплетуваат.
