Skip to content
Науката денес излегува од лабораториите и се сели меѓу граѓаните. Повеќе од 85 интерактивни активности, експерименти, демонстрации, изложби, научни игри, посети на лаборатории и разговори со истражувачи се најавени во Скопје, Битола, Штип и Охрид во рамки на Европската ноќ на истражувачите 2026. Настаните се бесплатни и отворени за јавноста, а за дел од лабораториските посети и активности е предвидена претходна регистрација.
Македонската програма се реализира преку проектот „CHOOSE SCIENCE – Избери наука! Градење на општеството преку истражување и иновации“, координиран од Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Партнери се МАНУ, Универзитетот „Св. Климент Охридски“ од Битола, Универзитетот „Гоце Делчев“ од Штип, Националниот центар за развој на иновации и претприемничко учење и Македонското еколошко друштво. Проектот е финансиран преку „Хоризонт Европа“ и акциите „Марија Склодовска-Кири“.
Македонија така се приклучува на ден во кој низ Европа се очекуваат повеќе од еден милион посетители во музеи, универзитети и истражувачки институции во 40 земји. Европската комисија најавува експерименти, игри, разговори и директни средби со истражувачи за посетители од сите возрасти.
Од вештачка интелигенција до биологија, геологија и екологија
Во Скопје, ФИНКИ има програма од 10 до 18 часот со презентации на истражувачки и иновациски проекти. Меѓу нив е и ВЕЗИЛКА, проект од областа на вештачката интелигенција, а од 14 до 15 часот во Големиот амфитеатар А1 е најавена панел-дискусија за истражувањето и иновациите. Природно-математичкиот факултет исто така ги вклучува речиси сите свои институти, со активности за кои делумно е потребна регистрација.
Програмата не се сведува само на ВИ и компјутерски науки. Македонското еколошко друштво најавува практични активности за размножување растенија во Ботаничката градина, работа со загадени води и органски отпад во лабораторијата БИО-ХАК, како и содржини поврзани со живите организми и нивната животна средина во Хидробиолошкиот институт во Охрид. На различни локации ќе има и роботика, виртуелна реалност, математика, сеизмологија, географија, обновливи извори на енергија и граѓанска наука.
Во Битола главната програма на 25 септември започнува во Универзитетската библиотека „Св. Климент Охридски“, каде во 11:30 часот е најавен омаж за научното наследство на д-р Анастас Коцарев, македонски лекар и научник кој соработувал со Марија Кири. Во попладневните и вечерните часови активностите се селат и на плоштадот Магнолија и на други локации низ градот, а програмата треба да трае до полноќ.
Во Штип денот започнува во 9 часот со отворени лаборатории на Кампус 2. Во 10:30 часот е најавена дискусија за влијанието на храната врз здравјето, во 12:30 следуваат пет научни предавања, а од 18 часот на плоштадот Слобода програмата продолжува со „Уметност и наука под ѕвездите“. Таму ќе има музички и сценски настапи, научни штандови и модна ревија „Sci-Waste“, посветена на отпадот и идните форми на дизајн.
Организаторите ја замислуваат програмата како настан за ученици и студенти, но и за родители, наставници и граѓани кои само сакаат да видат како изгледа научната работа одблизу. Наместо класична конференција зад затворени врати, лабораториите се отвораат за публика, а истражувачите треба директно да одговараат на прашања и да покажуваат како изгледаат експериментите и опремата со која работат.
Проектот GREENSTARS предвидува повеќе од 200 активности во текот на целото негово траење во 2026 и 2027 година, со цел да допре до повеќе од 30.000 граѓани и млади. Денешната Европска ноќ на истражувачите е најголемиот јавен дел од таа програма годинава.
