Skip to content
„Нема студенти на студентската листа“ е напад со познат автор и позната политичка намена. Цел ден пензионерите од македонските портали кои ем уживаат пензија ем цицаат пари на рака (ќе ги препознаете, а утре секако ќе има реакција на тие што се препознаа), се згнати да објаснат дека нема во Србија демократски процеси.
Тоа се некои тајни длабоки служби кои пробуваат да ја урнат државата и Балканот по концептите како што им беа сервирани со декади. А, и со декади не држеа во медиумско слепило, по нарачка. За сите платеници но многу повеќе за македонските граѓани, еве вака структурно, да им се разбие тезата. Малку долго, но се надевам поучно.
Александар Вучиќ го користеше во изборната кампања, а неговите медиумски мегафони го повторуваа за да ги претстават противниците како измамници. Денес, кога истиот аргумент се внесува во македонската дебата како некакво големо откритие, на читателите им се продава веќе употребена пропаганда.
На 7 октомври во Панчево, Вучиќ се потсмеваше дека студентската листа нема студенти и ги пребројуваше годините на кандидатите. „Ало“ уредно го пренесе настапот. Следуваше и приказната дека кандидатите ги контролираат пленумите и некакви надворешни центри. Целото пакување било подготвено пред изборите. Македонските преработки доаѓаат со задоцнување.
Манипулацијата почнува таму каде што намерно се премолчува објаснувањето. Студентите однапред одлучиле самите да не бидат кандидати. Тоа било колективна одлука при составувањето на листата, јавно објаснета пред гласањето. Никој не ги фатил во измама. Никој по изборите не открил дека зад називот стојат професори, лекари, уметници и други професионалци.
Студентска е затоа што студентите ја составиле. Тие го организирале процесот, ги предложиле луѓето и одлучувале кому ќе му ја дадат довербата. Толку е едноставно објаснувањето што неговото упорно заобиколување веќе заслужува да се нарече политичко подметнување.
Во процесот учествувале повеќе од 80 факултетски пленуми. Местата биле распределувани меѓу шест универзитетски центри според бројот на студенти, со застапеност на различните средини и при врвот на листата. Белград имал најмногу места, но немал монопол врз изборот.
Предлагањето подразбирало биографија, образложение, расправа и гласање. Студентот Петар Живковиќ за „Време“ опишал повеќечасовни дискусии на Правниот факултет во Белград. Потоа следувала дополнителна проверка меѓу пленумите. Приговорите против кандидатите се образложувале, се доставувале до останатите и се гласало за нив. За отстранување било потребно мнозинство од пленумите.
Постоеле и политички ограничувања за кандидати од владејачката коалиција и за функционери од парламентарната опозиција. За нивната примена и исклучоците може да се расправа. Но ова бил процес со правила, расправи и проверки. Да се прескокне сето тоа, а потоа да се прашува кој им ги подметнал кандидатите на студентите, значи однапред да се избрише нивната способност самостојно да одлучуваат.
Токму тука се среќаваат приказната за отсуството на студенти и инсинуациите за „оние позади нив“. Во полемиката со „Игри со демократијата“, тоа е суштинското прашање. Како од постоењето постари и поискусни кандидати се стигнува до претпоставка за скриени управувачи? Каде се доказите дека студентите биле нечии извршители?
Или едноставно толку сме навикнати на партиски листи составени во лидерски кабинети што колективното одлучување ни изгледа сомнително?
Одлуката да предложат други луѓе им овозможила на студентите да изградат поширока општествена понуда. Протестното движење се отворило кон генерации и професии со различно искуство. Затоа меѓу кандидатите се кардиологот Илија Срдановиќ и економистот Дејан Шошкиќ. Нивните биографии треба да се проверуваат, нивните идни одлуки да се критикуваат. Но годините и професионалното искуство тешко можат истовремено да бидат и неопходен услов за управување и доказ дека студентската иницијатива е измама.
Пропагандната конструкција, секако, може да ги проголта двете тврдења. Ако кандидатите се млади, немаат искуство. Ако се искусни, студентите биле злоупотребени. Ако движењето нема еден водач, сигурно има скриен газда. Така секој избор станува обвинение, а секое објаснување се отфрла пред да биде прочитано.
Таквиот пристап му служеше на СНС во кампањата. Неговото повторување по изборниот пораз ја продолжува истата политичка работа.
Медиумската страна на оваа приказна заслужува многу повеќе внимание од потсмевот кон називот на листата. Истражувањата на Media Ownership Monitor ги документираат механизмите на зависност преку сопственост, рекламирање, државни средства и дистрибуција. Влијанието се гради со пари, деловни врски и пристап до пазарот. Редакциската услужливост потоа може да стане дел од деловната пресметка.
Прекуграничните интереси се видливи и во Македонија. Комисијата за заштита на конкуренцијата во јули објави известување за планираното преземање на РФМ преку скопската компанија на белградскиот „Ало медиа систем“. Истиот медиумски бренд што го пренесуваше нападот на Вучиќ има документирани деловни амбиции кај нас.
Тоа известување не докажува платена колумна. За конкретна нарачка се потребни конкретни докази. Но потеклото на аргументот може да се провери и без увид во нечии сметки. Вучиќ го изговорил, неговите медиуми го ширеле, а неговото повторување без објаснувањето на студентите ја репродуцира истата манипулација.
Кај медиум што финансиски зависи од кругови блиски до една власт, нејзиниот пораз отвора и деловен проблем. Се менуваат пристапот, влијанието и очекувањата од старите врски. Во таква зависност, дискредитирањето на победниците може да стане одбрана на сопствениот аранжман. Кога уредувачката политика се продава за зачувување на тие интереси, зборуваме за платеничка логика во новинарството, колку и пристојно да е спакувана.
Постои и домашен политички интерес српското искуство да се прикаже како сомнително. Победата на иницијатива израсната надвор од партиските врвови е непријатна за сите што со години го продаваат уверувањето дека без нив нема политика. Успехот на студентите покажува дека граѓаните можат да создадат организација, да изберат претставници и да ја победат власта. Таа можност им ја расипува удобноста и на многу македонски партиски и медиумски авторитети.
Новите српски пратеници ќе одговараат за своите постапки. Ќе мора да покажат што знаат, кого именуваат, какви договори потпишуваат и дали ги исполнуваат ветувањата. Токму таму треба да биде насочена јавната контрола. Препишувањето на поразената кампања на СНС не придонесува за таа контрола. Само им помага на старите центри на моќ да ја претстават сопствената сменливост како опасна измама.
Студентите ја составија листата. Граѓаните гласаа за неа. Вучиќ ги изгуби изборите. Македонските мегафони што продолжуваат да му ја водат кампањата барем нека имаат доблест да го наведат авторот на тезите што ги препишуваат.
Појасно?
