Skip to content
23 милијарди евра. Ова не е само бројка во европска буџетска рамка. Ова е износ што може да промени цели сектори на бугарската економија, да ја модернизира инфраструктурата, да ја забрза дигитализацијата и да ѝ даде можност на земјата да го надомести дел од заостанувањето акумулирано низ годините. За периодот 2028–2034 година, Бугарија би можела да има до 23 милијарди евра европски грантови, според проценката што ја цитираше вицепремиерот Асен Пеканов.
Во последниве години, земјата се навикна да зборува за европските фондови како дадена работа. Милијардите станаа вообичаен дел од политичкиот речник, а „апсорпцијата“ честопати се претставуваше како цел сама по себе. Изграден пат, реновирана зграда или купена опрема автоматски стануваа доказ за успех. Но, апсорбираните средства не се нужно добро инвестирани средства, оценуваат аналитичарите во Бугарија.
Новиот европски период ќе биде потежок. Финансирањето ќе биде посилно поврзано со реформите, конкретните резултати и спроведувањето на одредени приоритети. Ова ја става Бугарија пред многу посериозен тест од вообичаеното поднесување проекти и спроведувањето на јавните набавки. Ќе треба да имаме јасна визија за тоа што сакаме да промениме со овие пари, оценуваат бугарските експерти.
И тука државата има сериозен дефицит, велат тие.
Бугарија често работи на принципот „што и да може да се финансира, ние ќе го направиме“, наместо прво да утврди што е всушност потребно. Така, европските фондови ризикуваат да станат збир на одделни поправки, градилишта и програми што носат краткорочни политички дивиденди, но не ја менуваат економската средина.
23 милијарди евра можат да изградат конкурентност. Но, тие исто така можат едноставно да пополнат празнини.
Разликата ќе биде во приоритетите. Ако значителен дел од средствата одат во образование, научни истражувања, технологија, енергетска независност, модерна транспортна инфраструктура и продуктивност, ефектот може да се почувствува со децении. Меѓутоа, ако се расфрлани меѓу илјадници проекти без заедничка стратегија, по седум години Бугарија може да заврши со многу нови проекти и многу малку нова економија, сметаат економистите стратези во Бугарија.
Постои уште еден проблем – политичка нестабилност. Европските програми бараат долгорочно планирање, додека бугарската политика често размислува до следните избори. Еден кабинет започнува реформа, следниот ја менува, а третиот објаснува зошто се виновни претходните. Во меѓувреме, роковите истекуваат, проектите се одложуваат, а можностите се губат.
Затоа, следниот европски буџет ќе биде еден вид тест за Бугарија. Не само за администрацијата, туку и за целиот политички систем. Ќе стане јасно дали државата може да размислува надвор од еден мандат, да постави мерливи цели и да биде одговорна за резултатите.
Затоа што Европа може да обезбеди пари. Не може да ни обезбеди стратегија, контрола и политичка волја.
23 милијарди евра се историска можност. Но, ако Бугарија продолжи да го мери успехот според тоа колку милијарди „апсорбирала“, наместо според тоа колку побогата, попродуктивна и поконкурентна станала, следната деценија ќе биде уште една пропуштена можност. Парите може да дојдат, но дали државата ќе биде доволно подготвена да ги претвори во развој, прашува денеска јавноста во Бугарија.
