Skip to content
Една година откако владата на канцеларот Фридрих Мерц (CDU) стапи на должност, огромното мнозинство германски граѓани се незадоволни од нејзината работа. Но, во тие истраги, преовладуваат прашања поврзани со внатрешната политика. Надворешната политика не игра претерана улога тука.
Во исто време, оваа, како и претходната влада на Олаф Шолц (SPD), се соочува со бројни предизвици во надворешната политика, првенствено поради руската агресија врз Украина. На тоа треба да се додадат и перманентните кризи на Блискиот Исток, кои, особено најновата, иранската, сè повеќе влијаат на Европа, вклучително и Германија, најголемата економија на Стариот континент.
Лош сигнал – укинувањето на функцијата на специјалниот пратеник за Балканот
Во морето од егзистенцијални предизвици, јавноста во Германија има мал интерес за односот на Берлин со земјите од Западен Балкан. Набљудувачите на односите на Берлин со регионот на Југоисточна Европа веднаш по стапувањето на должноста забележаа дека новата влада ја укинува функцијата на специјалниот пратеник за Западен Балкан, која беше воведена од претходниот кабинет. Таа улога ја извршуваше политичарот од Зелените, Мануел Зарацин, а за време на неговите активности, регионот беше меѓу приоритетите на германската надворешна политика. За тоа сведочат многуте договори потпишани во тој период како дел од Берлинскиот процес, анализира Дојче Веле.
Новата влада ја укина таа функција со образложение дека станува збор за мерки за штедење спроведени во сите министерства, вклучително и во Министерството за надворешни работи. Но, новата функција не би се вклопила во новиот концепт на креирање на надворешната политика на Германија, која, по многу години, се најде во рацете на една партија. Надворешната политика сега е заеднички проект на кабинетот на канцеларот и Министерството за надворешни работи, на чело со блискиот соработник на Мерц и партиски колега од Христијанско-демократската унија (CDU), Јохан Вадефул.
Политика на континуитет?
Иако на почетокот со укинувањето на функцијата на специјалниот пратеник, новата влада предизвика скептицизам кога станува збор за континуитетот на политиката кон Западен Балкан, турнејата на новиот министер за надворешни работи, Јохан Вадефул, во регионот се обиде да ги растера тие стравувања. Петер Бајер, пратеник на владејачката ЦДУ и член на Комисијата за надворешна политика на Бундестагот, смета дека владата на Фридрих Мерц сè уште го држела Западниот Балкан во центарот на своите приоритети на надворешната политика.
„Во првата година од мандатот на Фридрих Мерц, федералната влада ја продолжи политиката кон Западен Балкан од претходните години, а со важната посета на министерот за надворешни работи на сите земји од Западен Балкан, јасно ја истакна стратешката важност на регионот. Токму во светлината на геополитичките тензии, особено поради руското влијание, Западен Балкан е во фокусот на германската надворешна политика повеќе од кога било и ужива висок приоритет“, рече Бајер во изјава за ДВ.
Сепак, тој инсистира дека не станува збор само за континуитетот на политиката на претходната влада во која немаше демохристијани, туку за политиката на која демохристијанската канцеларка Ангела Меркел ги постави темелите, поставувајќи ги темелите за Берлинскиот процес.
Берлин без водечка улога
Колегата на Бајер, но од Социјалдемократската партија на Германија (СПД), Адис Ахметовиќ, смета дека со поддршка на земјите од регионот на патот кон Европската Унија, Германија мора да создаде услови за целосна интеграција во евроатлантскиот вредносен систем.
„Останува јасна определба дека ги гледаме шесте земји од Западен Балкан како составен дел од ЕУ. Поради оваа причина, особено ги поддржуваме Црна Гора и Албанија како таканаречени лидери во тој процес. Но, вистината е дека интеграцијата на тие земји во ЕУ мора да се забрза со оглед на геополитичките предизвици. Во време на глобално растечки протекционизам и национализам, Европа мора да докаже дека има сила да се надмине себеси и да ја прошири ЕУ. За тоа се залага оваа федерална влада“, рече Ахметовиќ во интервју за ДВ.
Сепак, аналитичарите се поскептични од претставниците на владејачките партии. Марина Вуловиќ од Фондацијата за наука и политика од Берлин зборува за „трезниот курс“.
„Иако Германија јасно се определи за европската перспектива на регионот, таа најчесто дејствува врз основа на надворешни стимулации, на пример, иницијативите на Европската комисија или геополитичкиот контекст – наместо самата да преземе водечка улога. Додека министерот за надворешни работи покажа поголем ангажман во Западен Балкан со својата тридневна турнеја низ шест земји, канцеларот останува повнимателен во своите изјави“, оценува Вуловиќ.
АфД: Западниот Балкан е важен за Германија и Европа
Релативно позитивно мислење за првите 12 месеци од политиката на владата на Фридрих Мерц кон Западен Балкан доаѓа од редовите на опозициската, десничарска Алтернатива за Германија (АфД), партија која, како по правило, застапува позиции дијаметрално спротивни на владејачката коалиција.
„Според мене, рамнотежата на федералната влада под Фридрих Мерц кон државите од Западен Балкан по една година е мешана. Од една страна, треба да се каже дека регионот не е целосно политички изгубен. Дипломатските иницијативи продолжија, разговорите се водеа во рамките на Берлинскиот процес, а забележан е и индивидуален напредок во одредени чекори на интеграција во Европската Унија. Токму со оглед на стабилноста во Југоисточна Европа, Западен Балкан останува безбедносно-политички релевантен.“
Сепак, тој исто така заклучува дека Германија треба да преземе водечка улога, а не само да реагира на кризи или иницијативи од Брисел. „Кога станува збор за Западен Балкан, на Германија ѝ недостасува јасна стратешка линија“, заклучува Саша Ленцинг, член на најголемата опозициска парламентарна група во Бундестагот.
Недостаток на јасна поддршка за реформските сили
Борис Мијатовиќ, известувачот на опозициската партија Зелени, има претежно негативен став за работењето на владата на Фридрих Мерц во Западен Балкан. Во исто време, како што изјави за ДВ, земји како Црна Гора, но и Албанија и Северна Македонија итно ќе имаат потреба од политичка поддршка од германската влада во спроведувањето на потребните реформи.
Мијатовиќ, кој често ги посетува регионите, смета дека германската влада не покажува доволно ниво на строгост кон сè посилните сили што ги влечат земјите од регионот назад.
„Премалку внимание во надворешната политика на (владејачката) коалиција се посветува на фактот дека во Србија, како и во Босна и Херцеговина, авторитарните политичари охрабруваат антидемократски, а со тоа и антиевропски гледишта. Федералната (германска) влада досега обрна малку јавно внимание на протестите во Србија, како и на исклучително кревката политичка ситуација во ентитетот Република Српска во Босна и Херцеговина. Потребен е политички притисок од Германија за да не се лизгаат тие две земји понатаму по падината“, заклучува Мијатовиќ.
Никола Ксавиерф од Германското друштво за надворешна политика (DGAP) исто така смета дека владата на Мерц не се потрудила да даде нови импулси во првата година – „ниту билатерално, ниту во процесот на проширување“. Единствен исклучок, изјави тој за DW, е „симболичната поддршка“ за најверојатниот нов член, Црна Гора.
„Германската политика номинално го рангира Западен Балкан во своите четири или пет приоритети, но не покажа како тоа се преведува во политика на терен: нема пораки кон Србија, нема лидерство во напорите за забрзување и редефинирање на моделот на проширување на ЕУ, нема нова рекалибрација кон регионот во кој САД го менуваат својот нормативен пристап кон економијата и конечно, во некоја форма, отстапуваат од промоцијата на либерални решенија за Босна и Херцеговина и Косово“, заклучува Ксавиерф.