Запре растот на цените на становите во Скопје, рекордот е достигнат: Што следува?

Иако градежната експанзија во Скопје не запира, а нови станбени комплекси никнуваат во речиси сите општини, цените на становите остануваат високи и засега нема знаци за нивно сериозно намалување. Сепак, анализите на пазарот покажуваат дека скопскиот квадрат влегува во фаза на таканаречено „скапо мирување“, период во кој цените повеќе не растат драматично како во изминатите години, но остануваат на ниво кое за голем дел од граѓаните станува недостижно.

Според економските анализи, побарувачката за станови и натаму е присутна, но е значително забавена во споредба со периодот по пандемијата, кога цените буквално експлодираа. Денес, квадрат во делови од Скопје достигнува и над 2.000 евра, додека просечните цени во новоградбите се движат на историски високо ниво. Сепак, наместо нов бран поскапувања, пазарот сега покажува стагнација. Инвеститорите не ги намалуваат цените, а купувачите сè почесто се повлекуваат или го одложуваат купувањето.

Причините за ваквата состојба се повеќеслојни. Според достапните анализи, градежните компании се соочуваат со високи трошоци за материјали, работна сила и земјиште, што, според нив, не остава простор за поевтинување. Од друга страна, граѓаните се притиснати од високите камати на станбените кредити, инфлацијата и стагнацијата на платите, поради што сè потешко можат да си дозволат сопствен дом.

Во јавноста сè погласни се и дебатите дали цените на становите во Скопје се реални или станува збор за „надуван балон“. На социјалните мрежи и форумите, многу граѓани реагираат дека становите стануваат луксуз, а не основна потреба. Дел од коментарите укажуваат дека голем број станови остануваат празни и се купуваат како инвестиција или начин за зачувување на капиталот, наместо за живеење.

Дополнителен парадокс е што, и покрај огромната изградба, понудата не успева да предизвика пад на цените. Напротив, новите станбени комплекси често поставуваат уште повисоки ценовни стандарди, особено во општините како Карпош, Центар и Аеродром, каде квадратот достигнува нивоа споредливи со дел од европските градови. На огласниците веќе се појавуваат цени од околу 2.500 евра за квадратен метар во нови комплекси.

Економистите предупредуваат дека пазарот влегува во чувствителна фаза. Ако куповната моќ продолжи да слабее, а каматите останат високи, можно е бројот на трансакции дополнително да се намали. Но засега, наместо поевтинување, Скопје добива пазар во кој становите долго стојат непродадени, а цените упорно остануваат високи – состојба што сè повеќе граѓани ја доживуваат како урбан и социјален проблем, а не само како економско прашање.