Skip to content
Кога студентите во Србија побараа одговорност за трагедијата во Нови Сад, „Информер“ почна да бара непријатели меѓу нив. Во известувањето за протестите од крајот на 2024 година наваму се повторуваат обвинувања за странско влијание, објавување лични податоци, напади врз семејства и емитување приватни содржини. Одлуките на Советот за печат, проверките на независните редакции и сведоштвата на студентите покажуваат како барањето институционална одговорност станувало повод за јавна дискредитација.
Образецот се гледа уште во третманот на студентската солидарност од Хрватска. „Истиномер“ документира дека „Информер“ го нарекол студентскиот збор на загрепскиот Факултет за политички науки „усташки збор“, откако ја поддржал блокадата на колегите во Белград. Студентите од Загреб што ја посетиле Србија биле претставувани како шпиони. Нивниот клуб подоцна соопштил дека членовите почувствувале страв кога дознале дека станале јавни мети, а се пожалил и на објавување неовластени снимки од хостелот во кој престојувале.
Со таквото известување, националноста и контактите со колеги од соседството добивале значење на доказ за нелојалност. Наместо одговор на студентските барања, публиката добивала приказна за странска операција против Србија.
Случајот со браќата Лазар и Лука Стојаковиќ покажува до каде одел тој пристап. Во текст од 2 јануари 2025 година, „Информер“ ги претставил како водачи на блокадите со хрватско државјанство и како доказ за хрватско влијание врз дестабилизацијата на Србија. Биле објавени и фотографии од нивните пасоши. Советот за печат на 27 февруари едногласно изрекол јавна опомена, утврдувајќи повреди на вистинитоста, достоинството, одговорноста и приватноста. Комисијата оценила дека целта била дискредитација и предупредила дека ваквото означување може да ја загрози нивната безбедност. „Информер“ не одговорил на жалбата.
Етничките етикети биле дел од поширок речник на исклучување. „Раскрикавање“ документира дека провладините таблоиди ги претставувале студентите како терористи, фашисти, усташи и учесници во „обоена револуција“. Истата анализа укажува на долгогодишната употреба на навредливиот збор „шиптари“ за Албанците и на означувањето политички противници со етнички навреди. Тоа не значи дека секој од овие изрази е потврден за секој студентски случај, но го покажува јазичниот арсенал во кој политичкото несогласување се претвора во непријателство кон државата.
Кај студентот Давуд Делимеѓац нападот навлегол и во семејната приватност. Во март 2025 година студентите на Факултетот за политички науки реагирале на емисија во која се изнесувале тврдења за неговиот однос кон болната мајка и детали за нејзиното лекување. Неговите политички ставови биле користени за претставување како противник на Србија. Во таквиот пристап, семејната болест станувала средство за притисок врз јавно активен студент.
„Не е пријатно кога на телевизија слушате невистини за себе, семејството, колегите и пријателите“, сведочел Делимеѓац за Н1. Тој посочил и дека негови колешки биле повикувани на приватните телефонски броеви во програма во живо. На 30 март управата на факултетот јавно ги осудила навредите, сексистичките коментари, нападите врз семејствата и вознемирувањето со ненадејни повици.
Друг вид притисок се појавува во случајот со Стефан Радојичиќ од Сообраќајниот факултет. Во април 2025 година тој изјавил за Н1 дека бил приведен поради снимка емитувана на „Информер“, направена на студентски состанок. Студентите соопштиле дека снимањето било неовластено. Радојичиќ кажал дека полицијата му ги одзела телефонот и лаптопот. Овој случај покажува како содржина од внатрешна студентска дискусија можела да стане телевизиски материјал, а потоа и повод за полициско постапување.
Уште потешки се сведоштвата на Димитрије Марковиќ и Тадија Стојковиќ, објавени од Н1 во ноември 2025 година. Тие раскажале дека приватни снимки завршиле во провладините медиуми по приведувањата поврзани со инцидентот во Студентскиот град. Според нивното сведоштво, инспектори му зеле фотографии и видеа од телефонот на нивен колега и му најавиле дека материјалот ќе се појави на „Пинк“ и „Информер“. Тоа се тврдења на учесниците, а не судски утврдена одговорност за доставувањето на снимките.
Тука е неопходна разликата меѓу објавување туѓи приватни податоци и извршување упад во телефон. „Амнести интернешнл“ во извештајот „Дигитален затвор“ од декември 2024 година документира употреба на алатките Cellebrite и NoviSpy против новинари и активисти. Организацијата со висок степен на сигурност ги поврзува документираните шпионски операции со БИА и српските власти. Извештајот не утврдува дека редакцијата на „Информер“ ги извршувала тие технички напади.
Поврзаноста со телевизиското објавување повторно се појавила во сведоштвата за надзорот во 2026 година. Според извештајот на Би-би-си од студентската прес-конференција, на еден телефон бил откриен NoviSpy откако приватна порака од „Вајбер“ била прочитана на „Информер“. Ова отвора конкретно прашање за патот на податоците од приватниот уред до телевизиското студио. Самото емитување, сепак, не го докажува идентитетот на извршителот на упадот. БИА ги отфрлила обвинувањата за незаконско шпионирање како сензационализам.
Размерот на манипулативното известување го покажува и годишната проверка на „Раскрикавање“: на насловните страници на „Информер“ во 2025 година биле идентификувани 399 лажни, неосновани или манипулативни вести. Бројката ги опфаќа сите анализирани теми, не само студентите. Во делот за протестите, редакцијата издвојува повторливи најави за крвопролевање, државни удари и паравоени формации, како и намалување на бројот на учесници на граѓанските собири.
Студентите одговориле и со сопствена архива на таквото известување. На протестот „Дезинформер“ на 29 март 2025 година поставиле „новинарски ѕид на срамот“ со насловни страници и собирале потписи за одземање на белградската фреквенција на телевизијата. Според извештајот што го пренесе 021, собирот траел повеќе од шест часа и завршил без инциденти.
