Skip to content
Украина постигна ограничен напредок на патот кон членство во ЕУ во последните недели. Таа отвори два од своите шест преговарачки кластери, но плановите за забрзување на процесот се соочуваат со отпор. Сега, Србија би можела дополнително да ги комплицира преговорите за пристапување на Киев, објавува „Еуроњуз“.
Промена на насоката на Унгарија
Напредокот на Украина и Молдавија во отворањето нови кластери беше можен само по поразот на Виктор Орбан на изборите во април. Новиот премиер на Унгарија, Петер Маѓар, почна да решава билатерални прашања со Киев во врска со третманот на унгарското малцинство во Закарпатија и даде согласност за отворање кластери поврзани со владеењето на правото и надворешната политика.
Сепак, Будимпешта се спротивставува на притисокот да ги отвори сите шест кластери одеднаш. Унгарската влада претпочита постепен пристап за да ја направи таквата одлука полесна за прифаќање од домашната јавност по години антиукраинска пропаганда на Орбан.
Притисок врз Западен Балкан
Напредокот на Киев кон членство е сè повеќе под влијание на земјите-членки кои бараат напредок во процесот на проширување на Западен Балкан, со посебен фокус на Србија.
„Постои тенка линија помеѓу принципот на еднаков третман на сите кандидати и практиката на условување на напредокот на еден географски регион со напредокот на друг“, изјави за „Еуроњуз“ дипломат на ЕУ под услов да остане анонимен.
Порано овој месец, Европската комисија повторно предложи отворање на Групата 3 со Србија, која е блокирана од декември 2021 година. Предлогот повторно беше спротивставен од осум земји-членки. Тие веруваат дека Србија не ги исполнува стандардите на ЕУ во областа на владеењето на правото, а исто така го критикуваат нејзиното речиси непочитување на санкциите против Русија и нејзиниот нејасен однос со Москва.
Аргументот за двојни стандарди
Од друга страна, Комисијата, под притисок од Франција, Шпанија и групата „Пријатели на Западен Балкан“, тврди дека Србија постигнала доволен напредок во реформите за да продолжи со преговорите. Групата „Пријатели на Западен Балкан“ ја сочинуваат Италија, Грција, Словачка, Австрија, Чешка, Хрватска и Словенија.
Притисокот врз српската влада создава и напредок на Црна Гора и Албанија, кои се сметаат за следни кандидати за членство. Владата во Белград мора да им објасни на граѓаните зошто нивните преговори стагнираат. Србија се смета и за највлијателна земја во регионот поради најголемиот број жители и најсилната економија.
Повеќето членови на групата „Пријатели на Западен Балкан“, со исклучок на Хрватска, веруваат дека поради геополитички причини, кон Србија се применуваат двојни стандарди во споредба со Украина.
Можно условување во иднина
„Постои страв дека „Пријателите на Западен Балкан“ би можеле да го условат процесот на пристапување на Украина и Молдавија со отворање на Кластер 3 за Србија“, рече друг дипломат. „Напредокот на еден фронт поттикнува барања за напредок на друг.“
Земјите-членки генерално се согласуваат дека процесот на проширување е најефикасен кога се базира на технички критериуми, а не на политика. Тие се свесни дека секое поврзување на различни процеси на пристап дополнително ја комплицира ситуацијата.
Владата на Орбан се обиде да ги поврзе Србија и Украина и претходно, но тогаш прашањето за членството на Украина беше премногу идеолошки оптоварено за таков вид политичка трговија. Сега, кога Будимпешта го менува својот став, таа идеја би можела повторно да се актуелизира.
Притисокот расте
„Комисијата вели дека треба да ја почитуваме географската рамнотежа, но Србија не ни помага со своите домашни реформи“, изјави трет дипломат за „Еуроњуз“. Тој додава дека сè уште се надеваат дека ќе го отворат Кластер 3 на есен.
Досега нема официјално поврзување на овие процеси. Сепак, како што расте притисокот за отворање на сите преговарачки кластери за Украина и Молдавија до крајот на годината, веројатно е дека барањата за еднаков третман и географска рамнотежа ќе станат поизразени.
