Skip to content
Русија може да удри врз НАТО во следните неколку месеци, предупреди Данската служба за одбранбено разузнавање во безбедносната процена објавена вчера, 24 септември. Ризикот од ограничен воен напад врз една или повеќе членки што граничат со Русија засега се оценува како низок, но растечки, додека генералниот секретар на Алијансата, Марк Руте, повика на смиреност и порача дека НАТО располага со планови за одговор.
Новата данска процена е едно од најдиректните предупредувања што во последните месеци доаѓаат од европските разузнавачки служби. Во документот се наведува дека Москва најверојатно ќе ја засили хибридната војна против Западот и НАТО, со почести напади и со посериозни последици за погодените држави.
Под хибридни напади се подразбираат саботажи, дезинформациски операции, кибернапади и други дејства што можат да предизвикаат голема штета, но тешко се припишуваат директно на одредена држава. Данската служба предупредува дека идните операции би можеле да парализираат критични општествени системи или да предизвикаат човечки жртви.
Најчувствителниот дел од процената се однесува на можноста од ограничена руска воена операција против НАТО. Според шефот на данската разузнавачка служба, Томас Аренкил, едно од сценаријата е изолиран напад со ракета или дрон врз инфраструктура преку која се испорачува помош за Украина.
Како можна тактика се споменува и напад под лажно знаме, при кој би биле употребени дронови од украинско производство за одговорноста да се префрли врз Киев. Друга варијанта е влегување на мал број војници, евентуално без национални ознаки, на територијата на членка на НАТО што граничи со Русија.
Москва би можела ваквата операција да ја оправдува со тврдење дека ги заштитува руските малцинства. Целта, според данската процена, не би била освојување на цела држава, туку проверка дали членките навистина ќе одговорат заеднички и дали ќе го активираат принципот на колективна одбрана.
„Целта не е да се преземе државата, туку да се подели НАТО“, изјави Аренкил при претставувањето на процената.
Службата сепак прави јасна разлика меѓу ограничена операција и целосна инвазија. Данските разузнавачи сметаат дека голем руски напад врз членка на НАТО останува малку веројатен, иако таквото сценарио повеќе не може целосно да се исклучи.
Руте ја прифати процената дека инвазијата од големи размери е многу малку веројатна, но предупреди дека сојузниците не смеат да бидат наивни. Тој посочи дека Русија го зголемува военото производство и ги проширува вооружените сили, додека НАТО истовремено ја засилува одбраната.
„Сите опции за одговор се тука и ќе употребиме сè што е потребно“, порача Руте на настан во Њујорк, додавајќи дека граѓаните на 32-те членки на Алијансата треба да останат смирени. Според него, засилените руски хибридни активности се последица на тешката положба на Москва во војната во Украина.
Американскиот амбасадор во НАТО, Метју Витакер, исто така оцени дека сегашниот број инциденти не покажува оти започнува директна воена конфронтација. Тој предупреди дека Алијансата мора внимателно да реагира и да не дозволи секоја хибридна операција автоматски да предизвика неконтролирана ескалација.
Предупредувањето од Копенхаген доаѓа во период на сè почести безбедносни инциденти низ Европа. Според базата на Асошиејтед прес, бројот на регистрирани хибридни инциденти се зголемил од 59 во март 2025 година на повеќе од 200 во септември 2026 година.
Полскиот премиер Доналд Туск неодамна предупреди дека Русија би можела да употреби дронови или ракети против европски држави, а потоа нападите да ги претстави како несреќни случаи. Таквата тактика, според Туск, би требало да ја поколеба решителноста на членките да ѝ помогнат на нападнатата држава.
Напнатоста дополнително ја зголеми неодамнешниот инцидент во Балтичкото Море, кога руска фрегата испука две сигнални ракети кон дански воен хеликоптер што ја набљудувал во меѓународни води. Данската војска соопшти дека едната ракета поминала во близина на леталото, додека Москва ја обвини данската страна за опасни маневри.
Русија ги отфрла обвинувањата дека организира саботажи или подготвува конфронтација со НАТО. Руската амбасада во Данска оцени дека новата разузнавачка процена не е поткрепена со веродостојни докази и го обвини Западот дека ги зголемува тензиите поради војната во Украина.
За Македонија е важно што данското предупредување не ја посочува земјата како можна цел. Процената првенствено се однесува на членките на источното крило што имаат граница со Русија. Сепак, како членка на НАТО, Македонија е дел од системот на колективна одбрана, според кој нападот врз еден сојузник се третира како напад врз целата Алијанса.
Данската процена не претставува информација дека е донесена конкретна руска одлука за напад, ниту содржи точна цел или датум. Таа предупредува дека комбинацијата од саботажи, кибероперации, напади со дронови и ограничени воени провокации може да биде искористена за тестирање на единството и реакцијата на НАТО во следните месеци.
