Skip to content
Бугарија издејствува рускиот патријарх Кирил да биде отстранет од нацртот на 21. пакет санкции на Европската Унија против Русија, откако претходно се закани дека ќе ја блокира целата одлука доколку поглаварот на Руската православна црква остане на списокот.
Бугарската министерка за надворешни работи Велислава Петрова на 13 јули потврди дека забелешките на Софија биле прифатени и дека Бугарија сега е подготвена да го поддржи пакетот.
Од предложениот санкциски список, по барање на бугарската влада, биле отстранети патријархот Кирил, основачот и поранешен претседател на „Лукоил“, Вагит Алекперов, како и директор на руска компанија што испорачува резервни делови за софиското метро.
Софија се закани со блокада на целиот пакет
Бугарија не го претстави своето барање како дипломатска молба, туку како услов за поддршка на санкциите. Премиерот Румен Радев уште во јуни најави дека Софија ќе стави вето доколку Кирил и лицата поврзани со руските економски интереси во Бугарија не бидат отстранети од списокот.
Бидејќи санкциите во Европската Унија се усвојуваат едногласно, секоја земја членка може самостојно да го блокира целиот пакет. Бугарија ја искористи таа можност за да обезбеди исклучоци кои ги оцени како важни за сопствените економски и верски интереси.
Радев тврдеше дека санкциите можат да го загрозат работењето на рафинеријата во Бургас, снабдувањето на софиското метро со резервни делови и увозот на вештачки ѓубрива. Но, во случајот со патријархот Кирил, аргументот не беше економски, туку верски и историски.
Руската црква претставена како „православно семејство“
Бугарскиот премиер изјави дека не го брани Кирил како личност, туку Руската православна црква, затоа што таа е дел од истото православно семејство како и Бугарската православна црква.
Како дополнително образложение, Радев го наведе историскиот придонес на руското православие во ослободувањето на Бугарија од Османлиската Империја. Тој побара и Бугарската православна црква да има став за можните санкции против рускиот патријарх.
Со тоа, бугарската влада ја претстави мерката против еден конкретен црковен поглавар како санкција против православието и верниците во целина.
Во јавните информации, сепак, нема потврда дека Бугарската православна црква формално побарала од владата да го блокира европскиот пакет. Барањето го постави бугарската извршна власт, која ја употреби верската блискост со Москва како политички аргумент во преговорите со останатите членки на ЕУ.
Кирил не беше предложен за санкции поради својата вера
Предлогот за санкционирање на патријархот Кирил не се однесуваше на неговата верска припадност, православната доктрина или на слободата на богослужба. Мерките требаше да се однесуваат лично на него и да опфатат забрана за патување и замрзнување на евентуалниот имот и финансиски средства во Европската Унија.
Причината за неговото ставање на списокот беше континуираната политичка, идеолошка и јавна поддршка за руската инвазија врз Украина.
Кирил во повеќе наврати ја оправдуваше војната преку верска и цивилизациска реторика, додека Руската православна црква под негово водство ја претставува руската агресија како борба за одбрана на „рускиот свет“ и традиционалните вредности.
Документ усвоен во рамките на Светскиот руски народен собор, институција со која претседава Кирил, ја опиша војната против Украина како „света војна“ и како борба за зачувување на рускиот цивилизациски простор. Британската влада уште во 2022 година го санкционираше Кирил поради неговата поддршка и одобрување на војната на Владимир Путин.
Оттука, бугарската аргументација ја изедначи заштитата на верската слобода со заштитата на црковен функционер кој активно учествува во политичкото и идеолошкото оправдување на воена агресија.
Црковната функција како заштита од политичка одговорност
Ставот на Софија создава преседан според кој висока верска функција може да се користи како заштита од санкции, дури и кога носителот на функцијата дејствува како политички поддржувач на војната.
Бугарската министерка Петрова тврдеше дека санкциите против Кирил би биле само симболични и дека нема да имаат економско или финансиско влијание врз Русија. Според неа, мерките можеле да бидат искористени од Москва за ширење антиевропска пропаганда и за обвинувања дека Европската Унија се меша во црковните прашања.
Но, индивидуалните санкции по својата природа се насочени токму кон утврдување политичка одговорност на конкретни функционери. Нивното влијание не се мери само преку директна економска штета, туку и преку ограничување на движењето, пристапот до средства и меѓународниот легитимитет на лицата кои го поддржуваат рускиот воен и пропаганден апарат.
Москва веќе еднаш го спаси Кирил преку членка на ЕУ
Ова не е првпат рускиот патријарх да биде отстранет од европски санкциски пакет по закана со вето.
Во 2022 година, Унгарија го блокираше неговото вклучување во шестиот пакет санкции. За да се обезбеди едногласност, останатите членки се согласија Кирил да биде избришан од списокот.
Четири години подоцна, Унгарија повеќе не се спротивстави на неговото санкционирање, но улогата на заштитник ја презеде Бугарија, подоцна поддржана и од Италија.
