Skip to content
САД и Венецуела постигнаа договор кој на Вашингтон треба да му обезбеди мнозинска контрола врз развојот и производството од 17 венецуелски нафтени полиња со проценети резерви од повеќе од 65 милијарди барели. Американскиот претседател Доналд Трамп го нарече договорот „најголемиот нафтен договор во светската историја“.
Важно е, сепак, што точно значи зборот „контрола“. Венецуелската нафта не станува американска сопственост. Според засега објавените детали, треба да биде формирана нова приватна компанија во партнерство со американската страна и приватен оператор, која ќе добие долгорочни права за развој на избраните полиња.
Американски функционер за АП изјавил дека компанијата треба да добие права за експлоатација во период од 100 години, а САД би имале ефективен удел од 55 отсто во производството, комбинација од сопственички удел и право да купуваат дел од нафтата по производствена цена.
Трамп засега не ги објави имињата на компаниите што ќе учествуваат, точната правна структура на договорот, ниту деталите за сите полиња. Според информациите на Ројтерс, тие се наоѓаат во појасот Ориноко и во областа на езерото Маракаибо.
Вршителката на должноста претседател на Венецуела, Делси Родригез, го потврди договорот и соопшти дека се планира развој на 17 стратешки нафтени полиња.
Според Каракас, проектот би можел да донесе повеќе од 100 милијарди долари приватни инвестиции и повеќе од 209 милијарди долари даночни приходи за Венецуела во текот на неговото спроведување.
Вашингтон бара евтина и сигурна нафта
За администрацијата на Трамп договорот има и јасна домашна економска цел.
Американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека договорот треба да обезбеди стабилни резерви на нафта по ниска цена и да помогне во намалувањето на цените на бензинот во САД.
Вашингтон во последните месеци ја намалуваше и Стратешката нафтена резерва. Според АП, таа на почетокот на август паднала под 300 милиони барели, повеќе од 100 милиони помалку од почетокот на 2026 година. Дополнителен притисок врз пазарот создаде војната со Иран и нарушувањето на испораките низ Ормутскиот Теснец.
Дел од нафтата произведена преку новата компанија би можела да оди токму за пополнување на американската стратешка резерва и за потребите на војската.
Венецуела има нафта, но нема доволно производство
Венецуела располага со околу 303 милијарди барели докажани резерви, приближно 17 отсто од светските резерви и најмногу од која било земја.
Но огромните количества под земја не значат и високо производство.
Земјата моментално произведува околу 1,25 милиони барели дневно, далеку под потенцијалот и значително под нивоата од пред неколку децении. Години недоволни инвестиции, пропадната инфраструктура, санкции, политичка нестабилност и лошо управување сериозно го ослабеа секторот.
Токму затоа договорот од 65 милијарди барели не значи дека тие количества веднаш ќе стигнат на пазарот.
За враќање во функција на старите полиња, цевководите, електроенергетската инфраструктура и терминалите ќе бидат потребни години и десетици милијарди долари.
Договорот има и правни прашалници
Ројтерс наведува дека правната конструкција сè уште не е целосно јасна.
Венецуелскиот Устав и законите за јаглеводороди традиционално оставаат силна контрола на државата врз нафтената индустрија, а аналитичарите предупредуваат дека модел во кој американската влада директно или индиректно добива долгорочна контрола врз полињата нема преседан.
Делси Родригез претходно ја отвори венецуелската нафтена индустрија за поголемо приватно учество, но треба да се види дали најавениот модел ќе ги помине сите правни процедури во Каракас.
Не е јасно ниту колку брзо американските компании ќе бидат подготвени да инвестираат. По американската операција во која во јануари беше заробен Николас Мадуро, Трамп ги повика големите нафтени компании повторно да влезат во Венецуела. Дел од нив реагираа внимателно поради претходните експропријации, политичкиот ризик и лошата инфраструктура.
Ако договорот навистина биде реализиран во најавениот обем, САД ќе добијат долгорочен пристап до количина на нафта која е повеќе од двојно поголема од нивните сегашни домашни докажани резерви.
Но засега големите бројки доаѓаат пред деталите. Клучните прашања – кои компании ќе управуваат со полињата, колку ќе инвестираат, како ќе се дели производството и дали договорот ќе ги помине венецуелските правни процедури – сè уште немаат целосен јавен одговор.
