Skip to content
Администрацијата на Доналд Трамп почна да прима барања од компании за враќање на повеќе од 166 милијарди долари наплатени царини, откако Врховниот суд на САД пресуди дека претседателот немал законско овластување да ги воведе преку вонредните економски овластувања. Со тоа една од најагресивните трговски политики на Трамп се претвора во една од најголемите фискални корекции во поновата американска економија.
Повратот се однесува на царини наплатени од увозници што директно ги платиле давачките. Според Reuters, американската Царинска и гранична служба отвори нов дигитален систем преку кој компаниите можат да поднесуваат барања за рефундирање. Станува збор за до 330.000 увозници и околу 53 милиони пратки, за кои државата сега треба да ја враќа наплатената сума.
Системот се воведува постепено. До 9 април веќе биле регистрирани барања од повеќе од 56.000 увозници, во вредност од околу 127 милијарди долари. Очекувањата се дека обработката на дел од барањата ќе трае од 60 до 90 дена, освен ако не бидат означени за дополнителна проверка.
Одлуката има двоен удар. За американските компании, особено за увозниците што со месеци тврдеа дека царините се незаконски товар, ова е финансиско олеснување. За буџетот, пак, тоа е огромен трошок, бидејќи парите што веќе биле наплатени сега треба да се вратат, во дел од случаите и со камата.
Но повратот нема автоматски да значи дека парите ќе стигнат до потрошувачите. Формално, право на рефундирање имаат компаниите што ги платиле царините, а не граѓаните што во меѓувреме купувале поскапи производи. Дел од компаниите најавуваат дека ќе ги пренесат заштедите кон клиентите, но нема законска гаранција дека тоа навистина ќе се случи.
Токму тука се гледа економската цена на царинската политика. Кога администрацијата ги воведуваше давачките, аргументот беше дека тие ќе ја заштитат американската индустрија и ќе го засилат притисокот врз странските производители. Во пракса, дел од товарот падна врз увозниците, дел врз компаниите што зависат од странски компоненти, а дел врз потрошувачите преку повисоки цени.
Судската одлука сега ја менува логиката на целиот процес. Ако претседателот нема овластување да воведува вакви царини преку вонреден закон без јасна конгресна основа, тогаш трговската политика повеќе не може да се води само преку извршна наредба и политички притисок. За Трамп, тоа е правен удар врз една од неговите најпрепознатливи економски алатки.
Компаниите што со години водеа судски битки сега влегуваат во административна трка за поврат на парите. Некои од нив поднеле тужби уште пред пресудата, очекувајќи дека судот ќе ја оспори законитоста на царините. Според американските медиуми, меѓу засегнатите се големи увозници, логистички компании, трговски синџири и производители што зависат од глобални снабдувачки линии.