Водата во Украина станува нова мета на руските удари

Водата во Украина може да стане следната голема точка на руски притисок врз цивилното население, откако украинските власти и експерти предупредија дека Москва, по зимата на затемнувања и удари врз енергетиката, би можела летово посилно да ги насочи нападите кон водоводни системи, брани, пумпни станици и постројки за снабдување со вода.

Предупредувањето доаѓа во момент кога потоплото време ја намалува потребата од греење, но ја зголемува зависноста од вода, особено во урбаните центри и во регионите блиску до фронтот. Украинската воена разузнавачка служба оценува дека изборот на руски цели е поврзан и со сезонската промена во потрошувачката: помала потреба од електрична енергија за греење, но поголема потреба од стабилно водоснабдување.

Претседателот Володимир Зеленски уште на почетокот на април предупреди дека, според разузнавачки информации, Русија може да цели кон железничка логистика и водна инфраструктура, меѓу кои мостови, брани, хидроцентрали, пумпни станици и системи за питка вода. Тој побара локалните власти и армијата да ги подготват клучните објекти за максимална заштита.

Причината за загриженост е што удар врз електроенергетски систем често автоматски станува и удар врз водоснабдувањето. Водоводите зависат од пумпни станици, струја, резервна опрема, сервисни екипи и мрежи што веќе работат под воени услови. Ако пумпите запрат, проблемот не е само тоа што чешмите пресушуваат, туку и ризикот од прекин на канализациските системи и појава на санитарна криза.

Таков удар би бил потежок од класичен прекин на струја затоа што брзо влегува во секојдневниот живот на цивилите. Без вода нема основна хигиена, нема нормална подготовка на храна, нема функционирање на болници, училишта, засолништа и колективни центри. Во летни услови, ризикот од зарази, загадување и притисок врз здравствениот систем станува уште поголем.

Русија веќе има историја на удари врз критична цивилна инфраструктура во Украина. Во јануари 2026 година, руски ракетни и дронски напади предизвикаа прекини на струја, греење и вода во најмалку 5.600 висококатници во Киев, во услови на силен мраз. ACAPS наведува дека руската кампања против енергетската инфраструктура тогаш била меѓу најинтензивните од почетокот на целосната инвазија во 2022 година.

Новите знаци веќе се видливи. На 14 април руските сили ја нападнаа браната Печенихи во Харковската област со шест наведувани авиобомби, а истиот ден во Запорожје била оштетена специјализирана опрема за поправка на водоснабдување. Тоа не мора да значи дека масовната кампања веќе почнала, но украинските власти го читаат како предупредување за можната следна фаза на руската стратегија.

Украинската влада во меѓувреме формира портфолио од 26 специјални проекти за заштита на критичните системи за водоснабдување. Планот опфаќа регионални центри, Киев и големи градови, со инженерска заштита на пумпни станици, водозафати и пречистителни станици, резервни извори на вода, автономно напојување и мобилни комплекси за брза реакција.

Но, водниот сектор веќе е финансиски и технички исцрпен. Заедничката проценка на украинската влада, Светска банка, Европската унија и Обединетите нации процени дека до крајот на 2024 година директната штета во секторот водоснабдување и канализација изнесувала 4,6 милијарди долари, загубите 12,7 милијарди долари, а потребите за обнова 11,25 милијарди долари. Новата проценка од февруари 2026 година покажува дека потребите во овој сектор дополнително пораснале за 55,4 проценти.

Овој ризик ја менува и природата на летната војна. Зимата Русија ја користеше енергетиката како средство за исцрпување на цивилите преку студ, темнина и прекини на греење. Летото, ударите врз вода може да создадат поинаква, но подеднакво опасна форма на притисок: градови што не можат нормално да се мијат, готват, лекуваат и одржуваат канализација.

Во украинските градови затоа се подготвуваат резервни сценарија, но експертите предупредуваат дека локалните екипи не можат бесконечно да ја надоместуваат штетата без финансирање, резервна опрема, меѓународна поддршка и поотпорни, децентрализирани системи. Следната фаза од војната може да се води не само околу фронтот, туку и околу најосновната потреба на цивилното население.