Skip to content
Трамп најави жестоки напади врз Иран вечерва, само неколку часа пред светското внимание да се префрли кон почетокот на Мундијалот, откако американскиот претседател преку Truth Social порача дека САД ќе го погодат Иран „многу силно“ и дека во „не така далечна иднина“ Вашингтон ќе се обиде да преземе контрола врз островот Харг и други клучни точки од иранската нафтена инфраструктура.
Изјавата доаѓа во момент кога Блискиот Исток повторно влегува во опасна спирала на удари, закани и преговори што се водат паралелно со воената ескалација. Според Ројтерс, САД и Иран размениле воздушни напади втор ден по ред, со што дополнително е разнишано и онака кревкото примирје.
Трамп во објавата тврди дека иранската морнарица, воздухопловство, радарски системи, противвоздушна одбрана и најголем дел од офанзивниот капацитет се веќе сериозно погодени. Во истата порака најави дека САД ќе го нападнат Иран „многу силно вечерва“, што ја претвори неговата изјава во директна воена закана, а не само во политички притисок.
Најконтроверзниот дел од најавата е заканата за преземање контрола врз островот Харг, главниот ирански нафтен извозен центар. Харг е стратешка точка преку која Иран вообичаено извезува голем дел од својата нафта, а евентуален напад или обид за преземање на тој комплекс би можел да има последици не само за Иран, туку и за глобалните енергетски пазари.
Трамп ја спореди најавената контрола врз иранската нафтена и гасна инфраструктура со американската политика кон Венецуела, формулација што дополнително ја заострува дилемата дали Вашингтон зборува за ограничени удари, за економски притисок или за многу поширока воена операција. Во интервју за Fox News, тој сепак посочи дека не сака американски „чизми на терен“, иако не ја исклучи можноста за посилни бомбардирања.
Од Техеран стигна предупредување дека секој непресметан потег ќе добие посилен и поболен одговор. Ирански претставници порачаа дека земјата нема да се повлече под закани, додека во исто време продолжуваат индиректните контакти за можен прелиминарен договор меѓу САД и Иран.
Според Ројтерс, и покрај воената ескалација, преговорите се интензивирале. На маса се прашања поврзани со ослободување замрзнати ирански средства, санкциите, контролата врз Ормутскиот теснец и гаранциите околу иранската нуклеарна програма. Вашингтон бара Иран да ги прекине ограничувањата за пловидба низ теснецот и да гарантира дека нема да развие нуклеарно оружје, додека Техеран негира таква намера.
Заканата кон нафтената инфраструктура е особено чувствителна затоа што секој удар врз Харг или врз други енергетски точки може да го промени односот на силите во регионот. Иако дел од иранскиот извоз веќе е нарушен поради блокади и воени дејства, симболиката на удар врз главниот нафтен центар би била далеку поголема од обичен воен потег.
Сето ова се случува воочи стартот на Светското првенство, кое треба да го отвори фудбалското лето и да го сврти глобалното внимание кон спортот. Но, наместо само фудбалска еуфорија, првиот ден од Мундијалот доаѓа со силна геополитичка сенка: додека навивачите го чекаат првиот натпревар, Вашингтон и Техеран разменуваат закани што можат да ја потресат целата светска економија.
